Nużeniec – co to jest, jakie daje objawy i kiedy wymaga leczenia?

Nużeniec to mikroskopijne roztocze, które naturalnie występuje na skórze człowieka. U wielu osób nie powoduje żadnych dolegliwości, jednak jego nadmierne namnażanie może prowadzić do nużycy. W OK CLINIC Klinika Osipowicz leczenie nużeńca zaczyna się od konsultacji dermatologicznej. Objawy łatwo bowiem pomylić z innymi chorobami skóry.

Co to jest nużeniec?

Nużeniec (Demodex) to mikroskopijne roztocze bytujące w mieszkach włosowych i gruczołach łojowych człowieka. Na ludzkiej skórze występują przede wszystkim dwa gatunki, Demodex folliculorum oraz Demodex brevis. Ich obecność nie oznacza jeszcze choroby, ponieważ u wielu osób nie wywołują żadnych dolegliwości wymagających leczenia.

Nużeńce występują głównie na twarzy, szczególnie w okolicach nosa, policzków, czoła i brody. Można je znaleźć również w obrębie brwi i rzęs. Żywią się łojem oraz komórkami nabłonka.

Mieszek włosowy rzęs jest miejscem bytowania Demodex folliculorum. Roztocza mogą uszkadzać jego wewnętrzne ściany, czemu towarzyszy nadmierne rogowacenie nabłonka. Może wówczas powstawać tzw. łupież cylindryczny, uznawany za charakterystyczny objaw zajęcia mieszków rzęs przez nużeńca.

Czym nużeniec różni się od nużycy?

Nużeniec to nazwa roztocza, natomiast nużyca oznacza chorobę związaną z jego nadmiernym namnażaniem. Można więc mieć nużeńce na skórze i nie chorować na nużycę. Przy zwiększonej liczbie roztoczy może pojawić się reakcja zapalna. O rozpoznaniu decyduje połączenie objawów z wynikiem badania, a nie sam dodatni wynik.

Co sprzyja rozwojowi nużycy?

Rozwojowi nużycy mogą sprzyjać obniżona odporność, zwiększona aktywność gruczołów łojowych oraz niektóre choroby skóry. Znaczenie ma również wiek, ponieważ nużeńce częściej występują u starszych osób niż u dzieci. Większe zagęszczenie roztoczy wiąże się z niektórymi chorobami skóry i powiek, choć ich obecność nie przesądza o wystąpieniu objawów.

Wśród czynników powiązanych z nużycą oczną wymienia się cukrzycę, otyłość, palenie tytoniu i choroby nowotworowe. Wspólnym elementem tych zależności mogą być zaburzenia odporności.

Nużeńce mogą współwystępować z trądzikiem różowatym. Ich obecność nie zawsze oznacza jednak, że są bezpośrednią przyczyną zmian. Zwiększoną liczbę roztoczy obserwowano także w niektórych przypadkach zapalenia skóry wokół ust oraz zapalenia ucha zewnętrznego.

Jakie objawy daje nużeniec na twarzy?

Nużyca może powodować zaczerwienienie, świąd, pieczenie oraz grudki i krostki na twarzy. Zmiany dotyczą najczęściej nosa, policzków, czoła i brody, a ich wygląd przypomina inne schorzenia dermatologiczne. Utrudnia to samodzielne rozpoznanie przyczyny dolegliwości. Nawracające objawy wymagają konsultacji dermatologicznej, zamiast kolejnych prób leczenia na własną rękę.

Poszczególne dolegliwości mogą mieć następujący charakter:

• Zaczerwienienie utrzymuje się lub nawraca, niekiedy z towarzyszącym uczuciem ciepła.
• Świąd i pieczenie powodują dyskomfort, który może nasilać się w określonych porach dnia.
• Grudki i krostki przypominają trądzik lub zmiany występujące przy trądziku różowatym.
• Szorstkość i łuszczenie wiążą się z podrażnieniem oraz stanem zapalnym skóry.
• Nadwrażliwość objawia się ściągnięciem, szczypaniem albo dyskomfortem podczas stosowania kosmetyków.

Utrzymujące się zaczerwienienie może mieć także inne przyczyny, opisane przy leczeniu rumienia.

Czy nużeniec może dotyczyć powiek i oczu?

Nużeńce mogą występować przy rzęsach i wiązać się z dolegliwościami powiek oraz oczu. Określenie „nużeniec w oku” bywa używane przy takich objawach jak podrażnienie, świąd i łuszczenie powiek. Możliwe są również pogrubienie powiek, wypadanie rzęs oraz zapalenie spojówek. Objawom może towarzyszyć pogorszenie widzenia.

Zapalenie powiek związane z nużeńcem zazwyczaj obejmuje oboje oczu w podobny sposób. Może wpływać na jakość widzenia i codzienne funkcjonowanie Pacjentki. Zmiany na twarzy oraz powiekach mogą występować jednocześnie. Wtedy oprócz oceny dermatologicznej wskazana może być konsultacja okulistyczna.

U starszych osób z zespołem suchego oka często stwierdza się obecność nużeńców. Świąd i łupież cylindryczny przy rzęsach należą do objawów szczególnie związanych z ich występowaniem. Zespół suchego oka nie jest jednak samodzielnym potwierdzeniem nużycy.

Jak rozpoznaje się nużycę?

Podstawą rozpoznania jest konsultacja dermatologiczna oraz ocena charakteru i rozmieszczenia zmian skórnych. Lekarz pyta o dolegliwości, czas ich występowania, dotychczas stosowane preparaty i choroby współistniejące. W uzasadnionych przypadkach diagnostykę uzupełnia badanie mikroskopowe materiału pobranego ze skóry. Wynik należy rozpatrywać razem z objawami zgłaszanymi przez Pacjenta.

Materiałem do badania może być zeskrobina ze skóry twarzy. Inną metodą jest powierzchowna biopsja skóry, czyli pobranie jej powierzchownej warstwy wraz z zawartością mieszków włosowych. Roztocza można również uwidocznić w mieszkach podczas mikroskopowej oceny wycinka skóry.

Badanie pozwala wykryć nużeńce, a niekiedy także określić ich zagęszczenie. Wynik interpretuje się łącznie z obrazem klinicznym, uwzględniając charakter dolegliwości i wygląd zmian.

Jakie choroby mogą przypominać nużycę?

Nużyca może przypominać trądzik pospolity lub różowaty, zwłaszcza gdy występują grudki, krostki i zaczerwienienie. Jej objawy nie są swoiste, czyli nie wskazują wyłącznie na jedną chorobę. Możliwe są także zmiany wypryskowe oraz zapalenie mieszków włosowych. Sam wygląd skóry może więc nie wystarczyć do ustalenia rozpoznania.

Łojotokowe zapalenie skóry również opisywano w związku z obecnością nużeńców. Taka zależność nie oznacza jednak, że każde łuszczenie i zaczerwienienie wynika z nużycy. Rozróżnienie tych schorzeń wymaga uwzględnienia objawów oraz wyników diagnostyki.

Jak nużeniec przenosi się między ludźmi?

Nużeńce mogą przenosić się między ludźmi przez kontakt bezpośredni skóry oraz wspólnie używane kosmetyki do makijażu. Zakażenie nie oznacza jednak automatycznie rozwoju objawowej nużycy. Wiele osób pozostaje bezobjawowymi nosicielami, dlatego samo zetknięcie się z roztoczami nie stanowi wskazania do rozpoczęcia leczenia. O potrzebie terapii domowników decyduje lekarz.

Jak wygląda leczenie nużeńca?

Leczenie nużycy ma na celu ograniczenie nadmiernej liczby roztoczy oraz złagodzenie zmian zapalnych. Dobór postępowania zależy od lokalizacji objawów, ich nasilenia, stanu skóry i chorób współistniejących. Leczenie miejscowe może obejmować preparaty zawierające iwermektynę lub permetrynę. W określonych przypadkach lekarz może rozważyć także zastosowanie metronidazolu.

Celem terapii nie jest całkowite usunięcie wszystkich nużeńców, lecz opanowanie dolegliwości i poprawa kondycji skóry. Postępowanie może obejmować stosowanie odpowiednich preparatów, zmianę codziennej pielęgnacji oraz wizyty kontrolne. Więcej o tym, jak przebiega leczenie nużeńca w Warszawie, piszemy na stronie oferty.

Jak pielęgnować skórę i ograniczać przenoszenie nużeńca?

Pielęgnacja twarzy przy nużycy może obejmować oczyszczanie skóry dwa razy dziennie preparatem bez mydła. Zaleca się również unikanie olejowych środków myjących oraz tłustych kosmetyków do makijażu. Unikanie wspólnych kosmetyków ma znaczenie także dlatego, że kosmetyki do makijażu używane przez różne osoby mogą przenosić roztocza.

Sama pielęgnacja i higiena zazwyczaj nie wystarczają do leczenia objawowej nużycy. Nierozcieńczone olejki eteryczne oraz drażniące substancje mogą dodatkowo podrażniać skórę.

Kiedy zgłosić się do dermatologa lub okulisty?

Konsultacja dermatologiczna jest wskazana, gdy zaczerwienienie, świąd albo zmiany zapalne na twarzy utrzymują się lub nawracają. Takie dolegliwości mogą mieć różne przyczyny, a domowe metody mogą dodatkowo podrażniać skórę. Przy objawach obejmujących powieki i oczy wskazana może być także konsultacja okulistyczna.

W OK CLINIC Klinika Osipowicz konsultacje dermatologiczne odbywają się przy ul. Bartyckiej 24B/U1 w Warszawie. Konsultacja dermatologiczna jest osobną pozycją cennika.

Słowniczek pojęć z tej strony

Zobacz wszystkie 211 pojęć w słowniku ↗