Bielactwo (albinizm) – przyczyny, objawy i jak leczyć.

Bielactwo to przewlekła choroba skóry związana z utratą melanocytów, czyli komórek odpowiedzialnych za produkcję melaniny. Dotyczy około 0,5-2% populacji, występuje u kobiet i mężczyzn z podobną częstością i może pojawić się w każdym wieku, choć często rozpoczyna się przed 30. rokiem życia. Charakterystycznym objawem są wyraźnie odgraniczone, odbarwione plamy na skórze, które powstają w wyniku zaburzeń produkcji pigmentu.

Bielactwo – czym jest i jak powstaje?

Bielactwo to choroba skóry związana z zaburzeniem funkcji lub utratą melanocytów, czyli komórek odpowiedzialnych za produkcję melaniny – barwnika nadającego kolor skórze, włosom i tęczówkom oczu. Melanina występuje głównie w dwóch postaciach: eumelaniny o barwie brązowo-czarnej oraz feomelaniny o odcieniu żółto-czerwonym. W przebiegu bielactwa dochodzi do miejscowego zaniku melanocytów lub zahamowania ich aktywności, czego efektem są charakterystyczne, wyraźnie odgraniczone, jasne plamy pozbawione pigmentu. Zmiany zazwyczaj nie powodują bólu, świądu ani złuszczania naskórka. Najczęściej pojawiają się na twarzy, dłoniach, łokciach, kolanach, stopach oraz w okolicy narządów płciowych.

Rodzaje bielactwa

Wyróżnia się dwa główne rodzaje zaburzeń związanych z utratą pigmentu: bielactwo nabyte oraz albinizm. Czym się różnią? 

Albinizm (bielactwo wrodzone) to rzadka choroba genetyczna wynikająca z zaburzeń produkcji melaniny. Jest obecny od urodzenia i utrzymuje się przez całe życie. W zależności od rodzaju mutacji genetycznej może obejmować skórę, włosy oraz oczy, prowadząc m.in. do bardzo jasnego zabarwienia skóry, włosów i zaburzeń widzenia. Albinizm najczęściej dziedziczony jest autosomalnie recesywnie, co oznacza, że dziecko musi odziedziczyć dwie kopie nieprawidłowego genu – po jednej od każdego z rodziców – aby rozwinęły się objawy choroby. Rodzice często nie wykazują cech albinizmu, ponieważ są jedynie nosicielami jednej zmienionej kopii genu.

Bielactwo nabyte to przewlekła choroba skóry, w której dochodzi do utraty funkcji lub zniszczenia melanocytów. Najczęściej pojawia się u osób młodych, choć może wystąpić w każdym wieku, zarówno u kobiet, jak i mężczyzn. Przyczyny choroby są złożone i obejmują przede wszystkim zaburzenia autoimmunologiczne, w których układ odpornościowy atakuje własne melanocyty. Znaczenie mogą mieć również predyspozycje genetyczne oraz czynniki środowiskowe. W przebiegu bielactwa nabytego układ odpornościowy nieprawidłowo rozpoznaje melanocyty jako komórki wymagające eliminacji. Szczególną rolę przypisuje się aktywności limfocytów T, które mogą prowadzić do uszkodzenia i stopniowego zaniku tych komórek. W efekcie na skórze pojawiają się charakterystyczne, odgraniczone plamy pozbawione pigmentu.

Przyczyny bielactwa

Do czynników związanych z rozwojem bielactwa zalicza się:

• predyspozycje genetyczne – występowanie bielactwa u członków rodziny zwiększa ryzyko zachorowania. Znaczenie mają również geny związane z regulacją odpowiedzi immunologicznej oraz predyspozycją do chorób autoimmunologicznych,

• zaburzenia autoimmunologiczne – w przebiegu choroby układ odpornościowy nieprawidłowo atakuje melanocyty, prowadząc do ich uszkodzenia lub zaniku,

• współistnienie innych chorób autoimmunologicznych – bielactwo może częściej występować m.in. u osób z chorobą Hashimoto, cukrzycą typu 1, chorobą Addisona czy niektórymi chorobami tkanki łącznej,

• czynniki środowiskowe i stres oksydacyjny – urazy skóry, silny stres, przewlekłe napięcie emocjonalne lub inne czynniki mogą u osób predysponowanych sprzyjać pojawieniu się lub nasileniu zmian,

• zaburzenia funkcjonowania melanocytów – nieprawidłowości w ich działaniu mogą zwiększać podatność komórek barwnikowych na uszkodzenie i prowadzić do utraty pigmentu.

Jakie są objawy bielactwa?

Bielactwo najczęściej objawia się pojawieniem się charakterystycznych, odbarwionych plam na skórze, które powstają w wyniku zaburzenia funkcji lub utraty melanocytów. Zmiany mogą mieć różną lokalizację i nasilenie, a ich wygląd zależy m.in. od postaci oraz aktywności choroby. Do najczęstszych objawów bielactwa należą:

• odbarwione plamy na skórze – to najbardziej charakterystyczny objaw choroby. Zmiany mają zwykle wyraźne granice, nieregularny kształt i mogą osiągać od kilku do kilkunastu centymetrów. Najczęściej pojawiają się na twarzy, dłoniach, przedramionach, łokciach, kolanach, stopach oraz w okolicy narządów płciowych. U części osób wokół plam może występować ciemniejsza obwódka wynikająca ze zwiększonej pigmentacji skóry,

• odbarwienie włosów – w obrębie zmian może dojść do utraty pigmentu również w mieszkach włosowych, co prowadzi m.in. do pojawienia się białych włosów w miejscu występowania plam,

• zmiany w obrębie oczu – rzadziej bielactwo może współwystępować z zaburzeniami pigmentacji struktur oka, jednak znaczne odbarwienie tęczówki jest typowe przede wszystkim dla albinizmu, a nie bielactwa nabytego,

• brak dolegliwości bólowych i świądu – zmiany skórne zwykle nie powodują bólu ani innych objawów. U części osób, zwłaszcza przy aktywnym przebiegu choroby, może pojawić się niewielki świąd lub uczucie dyskomfortu w obrębie odbarwień.

Metody postępowania w bielactwie

Bielactwo jest przewlekłą chorobą skóry, dlatego celem terapii nie jest całkowite usunięcie przyczyny choroby, ale ograniczenie jej aktywności, zahamowanie powstawania nowych zmian oraz wspieranie procesu repigmentacji skóry. Dobór odpowiedniej metody zależy m.in. od rozległości i lokalizacji odbarwień, czasu trwania choroby, wieku Pacjenta oraz tego, czy choroba znajduje się w fazie aktywnej, czy stabilnej. W terapii bielactwa stosuje się m.in.:

• fototerapię UVB wąskopasmową – jedna z najczęściej stosowanych metod, która pobudza aktywność melanocytów i może wspierać stopniową odbudowę pigmentu w obrębie odbarwionych obszarów skóry,

• preparaty stosowane miejscowo – m.in. glikokortykosteroidy oraz inhibitory kalcyneuryny, które pomagają ograniczyć proces zapalny związany z niszczeniem melanocytów,

• metody zabiegowe – w wybranych przypadkach, szczególnie przy stabilnym przebiegu choroby, mogą być stosowane techniki wspomagające repigmentację, takie jak przeszczepy melanocytów lub przeszczepy fragmentów skóry zawierających prawidłowe komórki barwnikowe,

• laseroterapię – wykorzystywaną w określonych wskazaniach jako metodę wspomagającą terapię wybranych zmian.

Efektywność poszczególnych metod jest indywidualna i zależy od wielu czynników, dlatego postępowanie powinno być dobrane przez dermatologa po ocenie rodzaju oraz stopnia nasilenia choroby. Istotnym elementem codziennej pielęgnacji jest również ochrona odbarwionych obszarów skóry przed promieniowaniem UV, ponieważ miejsca pozbawione melaniny są bardziej podatne na oparzenia słoneczne.

Chcesz dowiedzieć się więcej o badaniach klinicznych?

Nasza klinika prowadzi rekrutację do bezpłatnego badania klinicznego w bielactwie nabytym – sprawdź kryteria kwalifikacji i dowiedz się, jak wygląda zgłoszenie.

Zobacz szczegóły badania →