Komórki macierzyste mogą być ciekawe

Komórki macierzyste są wykorzystywane w badaniach nad regeneracją i odbudową tkanek ze względu na zdolność do samoodnowy i różnicowania. W medycynie regeneracyjnej mogą wspierać procesy naprawcze, a ich potencjalne zastosowanie obejmuje również poprawę jakości i kondycji skóry oraz wspomaganie jej regeneracji.

Czym są komórki macierzyste ?

Organizm człowieka składa się z wielu wyspecjalizowanych typów komórek odpowiedzialnych za różne funkcje, takie jak przewodzenie impulsów nerwowych, skurcz mięśnia sercowego czy funkcjonowanie układu odpornościowego. Wśród nich znajdują się również komórki macierzyste, które występują w różnych tkankach i pełnią ważną rolę w ich odnowie oraz regeneracji. Komórki macierzyste wyróżniają się przede wszystkim zdolnością do samoodnowy oraz różnicowania w bardziej wyspecjalizowane typy komórek. Ich właściwości zależą jednak od rodzaju komórki macierzystej i tkanki, w której się znajduje. Nie wszystkie mają nieograniczoną zdolność do podziałów ani możliwość przekształcania się w dowolny typ komórki organizmu.

Wraz z wiekiem potencjał regeneracyjny tkanek może się zmniejszać, a na funkcjonowanie komórek macierzystych mogą wpływać m.in. stan zdrowia, procesy starzenia i czynniki środowiskowe. Ze względu na swoje właściwości komórki macierzyste są intensywnie badane w medycynie regeneracyjnej, m.in. pod kątem odbudowy uszkodzonych tkanek.

Zabieg z wykorzystaniem komórek macierzystych – na czym polega?

W medycynie regeneracyjnej i estetycznej wykorzystuje się m.in. autologiczną tkankę tłuszczową Pacjenta, czyli materiał pobrany z jego własnego organizmu, najczęściej z okolicy brzucha, ud lub bioder. Tkanka tłuszczowa jest nie tylko źródłem dojrzałych adipocytów, ale zawiera również tzw. frakcję stromalno-naczyniową (SVF), w której znajdują się m.in. komórki śródbłonka, pericyty, komórki układu odpornościowego oraz komórki stromalne/progenitorowe o potencjale regeneracyjnym. Nie każda procedura wykorzystująca tkankę tłuszczową oznacza więc podanie wyizolowanych komórek macierzystych. Sposób przygotowania materiału może się różnić w zależności od zastosowanej techniki – wykorzystuje się m.in. odpowiednio przygotowany przeszczep tłuszczu, mikrofragmentowaną tkankę tłuszczową lub, w określonych procedurach, preparaty zawierające frakcję stromalno-naczyniową.

W zabiegach estetycznych przygotowana tkanka może być podawana w wybrane okolice twarzy przede wszystkim w celu uzupełnienia utraconej objętości oraz poprawy jakości tkanek. Oprócz mechanicznego efektu wypełnienia bada się również potencjalne działanie regeneracyjne komórek i czynników biologicznie aktywnych obecnych w tkance tłuszczowej. Mogą uczestniczyć m.in. w procesach angiogenezy, modulowaniu stanu zapalnego oraz przebudowie macierzy zewnątrzkomórkowej. Mechanizm wiąże się w dużej mierze z wydzielaniem czynników wzrostu, cytokin i innych cząsteczek sygnałowych, a nie wyłącznie z bezpośrednim przekształcaniem komórek macierzystych w nowe komórki skóry.

Efektem zabiegu może być poprawa objętości, struktury, elastyczności i ogólnej jakości skóry, jednak zakres rezultatów jest indywidualny. Zależy m.in. od:

• zastosowanej metody, 
• ilości i jakości pobranego materiału, 
• miejsca podania,
• zdolności przeszczepionej tkanki do przetrwania i integracji. 

Naturalny efekt jaki dają zabiegi z komórkami macierzystymi

Czy wykorzystanie komórek macierzystych może wpływać na wygląd i kondycję skóry? W medycynie regeneracyjnej duże zainteresowanie budzą przede wszystkim komórki stromalne i progenitorowe pochodzące z tkanki tłuszczowej oraz obecne w niej substancje biologicznie aktywne. Ich potencjał wiąże się m.in. ze wspieraniem procesów naprawczych, przebudowy macierzy zewnątrzkomórkowej oraz tworzenia nowych naczyń krwionośnych.

W zabiegach wykorzystujących autologiczną tkankę tłuszczową możliwe jest połączenie uzupełnienia utraconej objętości z potencjalnym działaniem regeneracyjnym składników znajdujących się w przeszczepianym materiale. Badania wskazują m.in. na możliwość poprawy jakości, elastyczności i struktury skóry, jednak zakres rezultatów różni się pomiędzy Pacjentami.

Działanie regeneracyjne komórek pochodzących z tkanki tłuszczowej nie polega wyłącznie na ich bezpośrednim przekształcaniu się w nowe komórki skóry. Istotną rolę przypisuje się również działaniu parakrynnemu, czyli wydzielaniu czynników wzrostu, cytokin i innych cząsteczek sygnałowych wpływających na otaczające tkanki. Mogą uczestniczyć m.in. w regulacji procesów zapalnych, angiogenezie i przebudowie tkanek.

Nie należy również utożsamiać wszystkich preparatów pozyskiwanych z tkanki tłuszczowej z czystymi lub wyizolowanymi komórkami macierzystymi. W zależności od zastosowanej procedury materiał może zawierać dojrzałe adipocyty, komórki stromalne i progenitorowe, komórki śródbłonka, pericyty oraz inne elementy tkanki. Preparaty wykorzystujące komórki poddane bardziej zaawansowanemu przetwarzaniu podlegają także określonym regulacjom dotyczącym terapii komórkowych.

Komórki macierzyste a odmładzanie skóry i leczenie wypadania włosów

Komórki macierzyste wyróżniają się zdolnością do samoodnowy i różnicowania, jednak ich możliwości zależą od konkretnego typu komórki. Nie wszystkie komórki macierzyste mogą dać początek każdej komórce organizmu. Tak szeroki potencjał dotyczy przede wszystkim komórek pluripotentnych, natomiast dorosłe komórki macierzyste i stromalne mają bardziej ograniczone możliwości różnicowania.

Nie jest również prawidłowe stwierdzenie, że po podaniu do określonej tkanki komórki automatycznie „przybierają jej postać”. Ich zachowanie zależy od rodzaju komórek, mikrośrodowiska, sposobu przygotowania i podania materiału oraz wielu sygnałów biologicznych. W przypadku komórek stromalnych pochodzących z tkanki tłuszczowej znaczną część obserwowanego działania regeneracyjnego łączy się z wydzielaniem substancji wpływających na komórki znajdujące się w otoczeniu.

Potencjał tych komórek jest badany m.in. w kontekście regeneracji skóry, gojenia ran, przebudowy blizn, angiogenezy i modulacji odpowiedzi zapalnej. Część zastosowań znajduje się jednak nadal na etapie badań i nie powinna być przedstawiana jako skuteczne leczenie o jednoznacznie potwierdzonym działaniu. Zainteresowanie terapiami regeneracyjnymi dotyczy również wypadania włosów, przede wszystkim łysienia androgenowego. W badaniach oceniane są różne rozwiązania wykorzystujące komórki lub preparaty pochodzące z komórek macierzystych, a część publikacji wskazuje na możliwość zwiększenia gęstości włosów u wybranych Pacjentów. Wyniki są obiecujące, ale dotychczasowe badania obejmują różne technologie, niewielkie grupy Pacjentów i odmienne schematy terapii.

W łysieniu androgenowym sposób leczenia powinien być dobierany po ustaleniu przyczyny utraty włosów, a terapie wykorzystujące komórki lub ich pochodne mogą być rozważane jedynie w odpowiednio zakwalifikowanych przypadkach i z uwzględnieniem aktualnego stanu wiedzy.

Słowniczek pojęć z tej strony

Zobacz wszystkie 198 pojęć w słowniku ↗