Brodawka na stopie – jak ją rozpoznać i jak się ją usuwa?

Brodawka na stopie, potocznie nazywana kurzajką, to łagodna zmiana skórna wywołana zakażeniem wirusem brodawczaka ludzkiego (HPV). Na podeszwie pod ciężarem ciała może wrastać w głąb skóry i powodować ból przy chodzeniu, a bywa mylona z odciskiem. Rozpoznanie stawia dermatolog, który dobiera też metodę jej usunięcia.

Czym jest brodawka na stopie?

Brodawka na stopie to brodawka wirusowa, czyli kurzajka, która rozwinęła się na skórze stopy. Powstaje w wyniku zakażenia wirusem brodawczaka ludzkiego (HPV), który pobudza nadmierny rozrost naskórka. Jest zaraźliwa, ale nie jest zmianą złośliwą. Za brodawki na dłoniach i stopach odpowiadają typy 1 i 2 tego wirusa.

Na podeszwach rozwijają się brodawki podeszwowe. Brodawki głębokie (myrmecia) wrastają w głąb skóry i mogą wywoływać miejscowy stan zapalny. Brodawki mozaikowe, będące odmianą brodawek podeszwowych, tworzą natomiast liczne, położone blisko siebie zmiany, które z czasem mogą zlewać się w większe skupiska i utrzymywać się przez długi czas.

Ten tekst dotyczy wyłącznie stóp. Kurzajki na dłoniach, palcach i innych częściach ciała omawiamy w artykule Kurzajki – polecane zabiegi, domowe sposoby, a krótką definicję znajdziesz w haśle kurzajki w naszym słowniku.

Jak wygląda brodawka na stopie?

Brodawka na stopie ma zwykle szorstką, nierówną powierzchnię pokrytą zrogowaciałym naskórkiem i kolor zbliżony do koloru otaczającej skóry. Brodawki stóp bywają większe od brodawek zwykłych – mogą mieć nawet do 2 cm. Pod wpływem ucisku mogą wnikać głębiej w skórę i powodować bolesność, szczególnie podczas chodzenia lub stania.

Kurzajki bywają też szarawe lub brunatne. Brodawki rozsiewają się na kolejne obszary skóry u tej samej osoby, dlatego obok jednej zmiany mogą z czasem pojawić się następne. Sam wygląd nie zawsze wystarcza do rozpoznania, ponieważ podobnie mogą prezentować się także inne wystające zmiany skórne – piszemy o nich w tekście Brodawczak – jak wygląda, skąd się bierze i jak go usunąć. Zdjęcie kurzajek, obok innych infekcji skóry, pokazujemy w Atlasie schorzeń skóry.

Czym brodawka na stopie różni się od odcisku?

Brodawka wirusowa na stopie ma zazwyczaj chropowatą, nierówną powierzchnię, w której obrębie mogą być widoczne drobne czarne punkty, odpowiadające zakrzepłym naczyniom krwionośnym. Odciski i modzele są zwykle gładsze i takich punktów nie mają. Brodawka częściej boli przy ucisku z boków, a odcisk – przy ucisku bezpośrednio od góry.

Objaw ten nie zawsze jest jednak jednoznaczny, a różnica ma znaczenie praktyczne, ponieważ obie zmiany wymagają innego postępowania. W nagraniu Podologia – leczenie wrastających paznokci podolog z naszej kliniki opowiada, że pod odciskiem na stopie bywa brodawka, a odcisk bywa mylony z brodawką wirusową i odwrotnie. W takiej sytuacji stosuje się leczenie dermatologiczne.

Dlatego przy wątpliwościach zmianę należy pokazać dermatologowi. Lekarz ocenia ją klinicznie, a w razie potrzeby także dermatoskopowo, czyli w powiększeniu.

Jak można zarazić się brodawką na stopie?

Brodawką na stopie można zarazić się przez bezpośredni kontakt ze skórą osoby zakażonej, zwłaszcza gdy naskórek jest uszkodzony, a także pośrednio – przez wspólne ręczniki i wilgotne powierzchnie na basenie, w saunie czy w szatni, gdzie chodzi się boso. Ryzyko istnieje również przy pedicure wykonywanym bez należytej dezynfekcji narzędzi.

Kontakt z wirusem nie zawsze kończy się widoczną zmianą. Rozwój brodawki zależy m.in. od indywidualnej odpowiedzi układu odpornościowego, stanu skóry oraz drobnych uszkodzeń naskórka. Brodawki wirusowe częściej występują u dzieci i młodych osób, a także u Pacjentów z obniżoną odpornością, np. przyjmujących leki immunosupresyjne – u nich zmiany bywają liczniejsze i trudniej poddają się leczeniu.

Możliwe jest też samozakażenie, czyli przeniesienie wirusa z jednej części ciała na inną. Profilaktyka obejmuje noszenie klapek na basenie i w saunie, unikanie chodzenia boso w miejscach publicznych oraz niekorzystanie z cudzych ręczników ani narzędzi do manicure i pedicure. Ma ona znaczenie także po usunięciu kurzajki na stopie, ponieważ zabieg nie chroni przed ponownym zakażeniem wirusem HPV.

Czy brodawkę na stopie można usunąć samemu?

Brodawki na stopie nie należy samodzielnie wycinać, ścinać ani rozdrapywać. Takie próby mogą prowadzić do podrażnienia skóry, krwawienia, nadkażenia oraz rozsiewania wirusa HPV na inne obszary ciała – to dlatego z jednej zmiany robi się czasem kilka. Sposób postępowania najlepiej ustalić z dermatologiem, który najpierw potwierdzi, że to rzeczywiście brodawka.

Konsultacji lekarskiej wymagają zwłaszcza zmiany liczne, krwawiące, bolesne, szybko się powiększające oraz takie, co do których nie ma pewności, że są kurzajką. Szczególnej ostrożności wymagają także osoby z cukrzycą, zaburzeniami czucia lub krążenia oraz z obniżoną odpornością.

Kiedy z brodawką na stopie iść do dermatologa?

Z brodawką na stopie należy zgłosić się do dermatologa, gdy utrudnia chodzenie, szybko rośnie, krwawi, boli lub zmienia wygląd, a także wtedy, gdy nie ma pewności, czy to rzeczywiście kurzajka. Konsultacji wymagają też brodawki liczne, nawracające lub utrzymujące się mimo leczenia oraz zmiany u osób z obniżoną odpornością.

Oceny lekarskiej zawsze wymaga zmiana o nietypowym wyglądzie – asymetryczna albo nierównomiernie zabarwiona – niezależnie od tego, jak długo istnieje.

W OK CLINIC Klinika Osipowicz, którą prowadzi dr hab. n. o zdr., dr n. med. Katarzyna Osipowicz, specjalistka dermatologii i wenerologii, zmianę ocenia lekarz podczas konsultacji. To on stawia rozpoznanie, w razie potrzeby wykonuje dermatoskopię i dopiero na tej podstawie proponuje metodę usunięcia. Jeśli pozwala na to charakter zmiany i stan zdrowia Pacjenta, zabieg może zostać wykonany podczas tej samej wizyty – o takiej możliwości lekarz informuje po zakończeniu kwalifikacji.

Jak usuwa się brodawkę na stopie w klinice?

Brodawkę na stopie usuwa się po ocenie dermatologa, który dobiera metodę do rodzaju, wielkości i lokalizacji zmiany. Stosowane metody obejmują m.in. laseroterapię, krioterapię, czyli wymrażanie ciekłym azotem, elektrokoagulację oraz wycięcie chirurgiczne. W OK CLINIC Klinika Osipowicz kurzajki usuwa się laserem, po wcześniejszej ocenie lekarza.

Laseroterapię wykorzystuje się m.in. przy brodawkach opornych na wcześniejsze leczenie, rozległych albo głębokich, a brodawki stóp mogą mieć właśnie postać głęboką. Kwalifikacja do lasera zawsze należy jednak do lekarza, ponieważ metoda niszcząca tkankę może uniemożliwić późniejsze badanie histopatologiczne zmiany, jeśli okaże się ono potrzebne.

Zabieg laserowego usuwania kurzajek wykonuje lekarz, a poprzedza go konsultacja z dermatologiem, który wyklucza przeciwwskazania. Przed wizytą należy poinformować lekarza o przyjmowanych lekach, chorobach przewlekłych, ciąży i karmieniu piersią. Wskazaniem do zabiegu są m.in. kurzajki na stopach, a sam zabieg wykonuje się w znieczuleniu miejscowym. Wiązka lasera podgrzewa wodę w tkankach, która następnie odparowuje, a precyzyjne kierowanie wiązki na zmianę pozwala ograniczyć uszkodzenie otaczającej, zdrowej skóry. Cała procedura trwa zwykle od 30 do 70 minut, w zależności od rozmiaru i liczby zmian, a Pacjent może od razu wrócić do domu.

Bezpośrednio po zabiegu miejsce poddane działaniu lasera może być zaczerwienione i obrzęknięte, a w miejscu brodawki powstaje rana wymagająca prawidłowej pielęgnacji. Goi się ona zwykle około tygodnia. Przebieg zabiegu, możliwe działania niepożądane i zalecenia po zabiegu lekarz omawia z Pacjentem podczas konsultacji.

Żadna metoda nie gwarantuje, że brodawka nie wróci, a po laserze nie można wykluczyć blizny. Krioterapia, wbrew częstemu przekonaniu, może powodować pieczenie, szczypanie lub ból, szczególnie przy brodawkach podeszwowych; po niej możliwe są przejściowe zaburzenia pigmentacji, a rzadziej blizna. Nawrót bywa możliwy, ponieważ usunięcie widocznej brodawki nie zawsze oznacza całkowite wyeliminowanie zakażenia HPV ze skóry. Pełną listę przeciwwskazań i zaleceń podajemy na stronie laserowe usuwanie kurzajek i włókniaków.

Wszystkie zabiegi dermatochirurgiczne w klinice wykonują lekarze. Pozostałe metody usuwania zmian skórnych opisujemy na stronie dermatochirurgia, a to, które zmiany usuwa się laserem, a które chirurgicznie – na stronie usuwanie znamion i zmian skórnych.

Słowniczek pojęć z tej strony

Zobacz wszystkie 193 pojęcia w słowniku ↗