Kurzajki – polecane zabiegi, domowe sposoby

Kurzajki to potoczna nazwa brodawek wirusowych, które najczęściej pojawiają się na dłoniach i stopach. Sprawdź, jak można pozbyć się kurzajek z różnych części ciała.

Czym są kurzajki i jak powstają?

Powstawanie kurzajek jest związane z zakażeniem wirusem brodawczaka ludzkiego (HPV). HPV obejmuje wiele różnych typów, które mogą wywoływać zmiany w różnych okolicach ciała. Inne typy wirusa odpowiadają najczęściej za brodawki występujące na dłoniach czy stopach, a inne za brodawki okolicy narządów płciowych. Nie każda wystająca narośl jest jednak kurzajką – inne zmiany tego typu opisujemy w tekście jak wygląda brodawczak. Kurzajki mogą mieć postać gładkich lub chropowatych grudek i guzków, których barwa może być zbliżona do koloru skóry, szarawa lub brunatna. Brodawki wirusowe występują powszechnie również u osób zdrowych, choć u osób z obniżoną odpornością mogą pojawiać się częściej, być liczniejsze i trudniejsze do usunięcia. Typowe kurzajki występujące na dłoniach i stopach są najczęściej wywoływane przez typy HPV o niskim potencjale onkogennym i nie mają typowej tendencji do przekształcania się w zmiany złośliwe. Do zakażenia dochodzi przede wszystkim poprzez bezpośredni kontakt ze skórą osoby zakażonej, szczególnie gdy naskórek jest uszkodzony. Wirus może być również przenoszony pośrednio, np. przez wspólne ręczniki lub powierzchnie w miejscach wilgotnych, takich jak baseny, szatnie czy sauny. Z tego względu najlepiej jest unikać korzystania ze wspólnych ręczników oraz pamiętać o noszeniu klapek na basenie i w innych przestrzeniach wspólnych.

Jak objawiają się kurzajki?

Kurzajki, podobnie jak inne zakażenia wirusowe skóry, są zakaźne. Wirus HPV może przenosić się zarówno poprzez bezpośredni kontakt ze zmianą, jak i pośrednio – np. przez wspólne ręczniki czy powierzchnie, z którymi miała kontakt osoba zakażona. Możliwe jest również samozakażenie, czyli przeniesienie wirusa z jednej części ciała na inną, dlatego kurzajek nie należy rozdrapywać ani samodzielnie usuwać mechanicznie. Do zakażenia może dojść m.in. na basenie, w saunie, szatni czy innych miejscach, w których chodzi się boso. Ryzyko istnieje także podczas zabiegów manicure i pedicure, jeśli nie są przestrzegane odpowiednie zasady higieny i dezynfekcji narzędzi. Sam kontakt z dłonią osoby mającej kurzajkę nie oznacza jednak, że zakażenie na pewno nastąpi – znaczenie ma m.in. kontakt ze zmianą oraz obecność drobnych uszkodzeń naskórka.

Brodawki mogą pojawiać się na różnych częściach ciała, ale często występują na dłoniach i stopach. Kurzajki na podeszwach stóp bywają szczególnie uciążliwe, ponieważ pod wpływem ciężaru ciała mogą wrastać w głąb skóry i powodować ból podczas chodzenia. Kurzajka na stopie może być również mylona z odciskiem lub modzelem. Zmiany te wymagają jednak innego postępowania, dlatego w przypadku wątpliwości należy skonsultować je z dermatologiem lub podologiem.

Najczęstsze rodzaje kurzajek

• Kurzajki zwykłe – mają postać twardych, wyraźnie odgraniczonych grudek o szorstkiej, nierównej i rogowaciejącej powierzchni. Najczęściej pojawiają się na dłoniach i palcach, a także w okolicy wałów paznokciowych lub pod płytką paznokcia. Mogą występować pojedynczo albo w większej liczbie.
• Kurzajki podeszwowe – rozwijają się na podeszwach stóp. Mogą wnikać głębiej w skórę pod wpływem ucisku i powodować bolesność, szczególnie podczas chodzenia lub stania. Ich powierzchnia jest zwykle szorstka i pokryta zrogowaciałym naskórkiem.
• Kurzajki mozaikowe – są odmianą brodawek podeszwowych. Tworzą liczne, położone blisko siebie zmiany, które z czasem mogą zlewać się w większe skupiska.
• Kurzajki płaskie – mają postać niewielkich, płaskich i gładkich grudek w kolorze skóry lub nieco ciemniejszych. Najczęściej występują na twarzy i grzbietach dłoni. Mogą układać się linijnie wzdłuż zadrapań lub innych mikrourazów skóry.

Odporność a pojawianie się kurzajek

Kontakt z wirusem HPV nie zawsze prowadzi do powstania widocznej kurzajki na stopie, dłoni czy innej części ciała. U części osób zakażenie może przebiegać bezobjawowo, a rozwój zmian zależy m.in. od indywidualnej odpowiedzi układu odpornościowego, stanu skóry oraz obecności drobnych uszkodzeń naskórka. Brodawki wirusowe częściej występują u dzieci i młodych osób, a także u Pacjentów z obniżoną odpornością, np. przyjmujących leki immunosupresyjne. Osłabiona odpowiedź immunologiczna może również sprawiać, że kurzajki są liczniejsze, utrzymują się dłużej i trudniej poddają się leczeniu. Przebieg zmian jest bardzo różny. U części osób kurzajki utrzymują się przez wiele miesięcy, podczas gdy u innych ustępują samoistnie bez leczenia. Jest to związane z reakcją układu odpornościowego, który z czasem może skuteczniej rozpoznawać i eliminować komórki zakażone HPV.

Domowe sposoby na kurzajki

Przy niewielkich, pojedynczych kurzajkach stosuje się czasem postępowanie domowe, oparte na dostępnych bez recepty preparatach przeznaczonych na brodawki wirusowe. Najczęściej zawierają one kwas salicylowy, niekiedy w połączeniu z kwasem mlekowym. Substancje te stopniowo złuszczają zrogowaciały naskórek tworzący brodawkę, dlatego leczenie wymaga regularności i może trwać kilka tygodni. Przed zastosowaniem preparatu można namoczyć zmienioną skórę w ciepłej wodzie, a następnie delikatnie usunąć powierzchowną warstwę zrogowaciałego naskórka. Jeżeli wykorzystuje się do tego pilnik lub pumeks, powinien być on przeznaczony wyłącznie do miejsca objętego kurzajką i nie może być później stosowany na zdrowej skórze. W przeciwnym razie istnieje ryzyko przeniesienia wirusa HPV na inne okolice ciała. Preparaty z kwasem salicylowym należy nakładać dokładnie zgodnie z instrukcją producenta, omijając zdrową skórę wokół zmiany.

Jedną z tradycyjnych metod stosowanych na kurzajki jest glistnik jaskółcze ziele (Chelidonium majus). Z jego łodygi wydobywa się charakterystyczny żółtopomarańczowy sok, który dawniej nanoszono bezpośrednio na brodawki. Nie należy jednak przedstawiać tej metody jako sposobu o potwierdzonej skuteczności. Sok z glistnika może podrażniać skórę i wywoływać reakcje kontaktowe, dlatego bezpieczniejszym rozwiązaniem są preparaty przeznaczone specjalnie do leczenia brodawek. Innym popularnym sposobem jest oklejanie kurzajki taśmą, czyli tzw. terapia okluzyjna. Ma ona prowadzić do zmiękczenia zrogowaciałej warstwy brodawki i ułatwiać jej stopniowe usuwanie. Wyniki badań dotyczących skuteczności samej taśmy są jednak niejednoznaczne, dlatego nie powinna być traktowana jako metoda o pewnym działaniu. Okluzja może natomiast stanowić uzupełnienie leczenia preparatem zawierającym kwas salicylowy.

W aptekach dostępne są również preparaty do domowego wymrażania kurzajek. Ich działanie nie jest jednak identyczne z krioterapią ciekłym azotem wykonywaną w gabinecie dermatologicznym. W każdym przypadku należy dokładnie przestrzegać instrukcji producenta i nie stosować preparatu na zmiany, których charakter budzi wątpliwości. Domowego leczenia nie powinno się prowadzić bez konsultacji w przypadku brodawek na twarzy lub w okolicy narządów płciowych, licznych zmian, krwawienia, bólu, szybkiego powiększania się zmiany albo trudności w ustaleniu, czy rzeczywiście jest to kurzajka. Szczególnej ostrożności wymagają także osoby z cukrzycą, zaburzeniami czucia lub krążenia oraz obniżoną odpornością. Jeśli mimo regularnego stosowania preparatów kurzajka nie ustępuje, warto skonsultować się z dermatologiem.

Zabiegi medycyny estetycznej na kurzajki

Krioterapia

Krioterapia jest jedną z najczęściej stosowanych metod usuwania kurzajek. Polega na zamrożeniu zmiany, najczęściej za pomocą ciekłego azotu, co prowadzi do uszkodzenia zakażonej tkanki i jej stopniowego oddzielenia od zdrowej skóry. Zabieg trwa krótko, ale wbrew częstemu przekonaniu może powodować pieczenie, szczypanie lub ból, szczególnie w przypadku brodawek podeszwowych i zmian wymagających głębszego zamrożenia. Po zabiegu w miejscu kurzajki może pojawić się zaczerwienienie, pęcherz lub strup. Jest to typowa reakcja skóry na działanie niskiej temperatury. Zmiana stopniowo się goi i odpada, a czas regeneracji zależy m.in. od jej wielkości, lokalizacji i intensywności wymrażania. Niekiedy wystarcza jeden zabieg, jednak często konieczne jest wykonanie kilku sesji w odstępach kilku tygodni. Miejsce po krioterapii należy utrzymywać w czystości i postępować zgodnie z zaleceniami specjalisty. Możliwe działania niepożądane obejmują m.in. ból, przejściowe zaburzenia pigmentacji, a rzadziej powstanie blizny. Krioterapia nie daje również gwarancji, że kurzajka nie pojawi się ponownie.

Laseroterapia

Laseroterapia jest jedną z metod wykorzystywanych przede wszystkim w przypadku brodawek opornych na wcześniejsze leczenie, rozległych albo głębokich zmian. Do ich usuwania może być stosowany m.in. laser CO₂, który powoduje odparowanie i zniszczenie zmienionej chorobowo tkanki. Zabieg przeprowadza się po odpowiednim przygotowaniu i, w zależności od rozległości zmiany, może być konieczne zastosowanie znieczulenia miejscowego. Po laseroterapii skóra może być zaczerwieniona, obrzęknięta i bolesna, a w miejscu usuniętej kurzajki powstaje rana wymagająca prawidłowej pielęgnacji podczas gojenia. Laser pozwala precyzyjnie oddziaływać na obszar objęty zmianą, jednak nie można zagwarantować, że zabieg nie pozostawi blizny. W przypadku lasera CO₂ bliznowacenie jest jednym z możliwych działań niepożądanych. Podobnie jak przy innych metodach leczenia kurzajek, możliwy jest również nawrót zmiany, ponieważ usunięcie widocznej brodawki nie zawsze oznacza całkowite wyeliminowanie zakażenia HPV ze skóry.

Czy kurzajki są niebezpieczne dla zdrowia?

Kurzajki są zazwyczaj łagodnymi zmianami skórnymi i nie stanowią poważnego zagrożenia dla zdrowia. Mogą jednak powodować dyskomfort, ból – szczególnie gdy znajdują się na podeszwach stóp lub w okolicy paznokci – a także rozprzestrzeniać się na inne części ciała lub na inne osoby. Problemem bywa również ich wygląd, zwłaszcza gdy pojawiają się w widocznych miejscach, np. na dłoniach. Rozdrapywanie, wycinanie lub inne samodzielne próby mechanicznego usuwania kurzajek mogą prowadzić do podrażnienia skóry, krwawienia, nadkażenia oraz rozsiewania wirusa HPV. Do dermatologa należy zgłosić się szczególnie wtedy, gdy zmiana szybko rośnie, krwawi, boli, zmienia wygląd, pojawia się w nietypowym miejscu albo nie ma pewności, czy rzeczywiście jest kurzajką. Konsultacja jest również wskazana w przypadku licznych lub nawracających brodawek oraz u osób z obniżoną odpornością.

Kurzajki to brodawki wirusowe

Kurzajki, czyli brodawki wirusowe, to łagodne zmiany skórne wywołane zakażeniem wirusem brodawczaka ludzkiego (HPV). Powstają w wyniku nadmiernego rozrostu naskórka i najczęściej występują na dłoniach, palcach oraz stopach – brodawki podeszwowe potrafią powodować ból przy chodzeniu. Niektóre typy HPV odpowiadają też za zmiany w okolicach intymnych.

Dwie cechy odróżniają je od zwykłych zgrubień skóry: przenoszą się na inne osoby i rozsiewają się na kolejne obszary skóry u tej samej osoby. To dlatego drapanie, ścinanie czy próby samodzielnego usuwania bywają przyczyną tego, że z jednej zmiany robi się kilka.

Metody usuwania i kiedy zgłosić się do lekarza

Sposób usunięcia dobiera lekarz po ocenie charakteru zmiany. Stosowane metody obejmują między innymi laseroterapię, kriochirurgię i zabieg chirurgiczny, a w leczeniu miejscowym – preparaty keratolityczne, na przykład z kwasem salicylowym, które stopniowo usuwają nadmiernie zrogowaciałą warstwę naskórka.

W domowych sposobach wymienia się też glistnik jaskółcze ziele, którego pomarańczowo-żółty sok od lat bywa stosowany na zmiany skórne. Warto jednak wiedzieć, że sok rośliny może powodować podrażnienia, a jego skuteczność nie została jednoznacznie potwierdzona w badaniach klinicznych.

Przeciwwskazania do zabiegowego usuwania brodawek ocenia lekarz podczas kwalifikacji. Znaczenie mają między innymi aktywne infekcje i stany zapalne skóry w miejscu zmiany, zaburzenia krzepnięcia i leki przeciwkrzepliwe, ciąża i karmienie piersią oraz skłonność do bliznowców. Do przeciwwskazań należą także nieunormowane choroby autoimmunologiczne skóry – dlatego o metodzie decyduje lekarz, a nie dostępność preparatu w aptece.

Do dermatologa warto zgłosić się, gdy zmiany są liczne, nawracające lub utrzymują się mimo leczenia, gdy brodawka na stopie utrudnia chodzenie, a także wtedy, gdy zmiana wygląda nietypowo: jest asymetryczna, nierównomiernie zabarwiona, szybko się powiększa lub krwawi. Takie cechy zawsze wymagają oceny lekarskiej, niezależnie od tego, jak długo zmiana istnieje.

Słowniczek pojęć z tej strony

Zobacz wszystkie 193 pojęcia w słowniku ↗