Łupież pstry – jak rozpoznać? Przyczyny, objawy i leczenie

Łupież pstry to powierzchowne zakażenie grzybicze skóry wywołane nadmiernym namnażaniem drożdżaków z rodzaju Malassezia, najczęściej Malassezia furfur. Schorzenie częściej występuje w ciepłym i wilgotnym klimacie, a także u osób z tendencją do nadmiernej potliwości, tłustą skórą lub obniżoną odpornością. Może pojawić się niezależnie od wieku i płci. Zmiany najczęściej lokalizują się na tułowiu, karku, ramionach oraz szyi, choć mogą występować również na innych obszarach skóry, w tym na owłosionej skórze głowy. Do rozwoju łupieżu pstrego dochodzi, gdy naturalnie bytujące na skórze drożdżaki zaczynają nadmiernie się namnażać.

Czym jest łupież pstry?

Łupież pstry powoduje charakterystyczne zmiany na powierzchni skóry w postaci drobnych, złuszczających się plam o różnym zabarwieniu. W zależności od karnacji mogą one przyjmować kolor różowy, beżowy, żółtobrązowy lub brunatny, a po ustąpieniu zakażenia pozostawiać przejściowe odbarwienia lub przebarwienia. Zmiany najczęściej pojawiają się w miejscach bogatych w gruczoły łojowe, takich jak:

• górna część klatki piersiowej,

• plecy,

• ramiona,

• kark,

• brzuch.

Łupież pstry może również występować na owłosionej skórze głowy, choć jest to mniej typowa lokalizacja.

Jakie są pierwsze objawy łupieżu pstrego?

Na początku, zwykle na skórze pojawiają się niewielkie, okrągłe lub nieregularne plamy o różowym, beżowym, żółtawym lub brunatnym zabarwieniu. Wraz z rozwojem choroby zmiany mogą powiększać się i łączyć ze sobą, tworząc większe obszary o nierównym kształcie. Ich powierzchnia często delikatnie się złuszcza, a skóra może być szorstka w dotyku. U osób dorosłych zmiany najczęściej występują na klatce piersiowej, plecach, karku, ramionach oraz szyi. U dzieci częściej mogą pojawiać się również na twarzy. W niektórych przypadkach łupieżowi pstremu towarzyszy łagodny świąd, który może nasilać się w ciepłym i wilgotnym środowisku. Drapanie zmienionej skóry dodatkowo powoduje podrażnienie i nasila złuszczanie.

Jak rozpoznać łupież pstry?

Łupież pstry jest powierzchownym zakażeniem skóry wywołanym nadmiernym namnażaniem drożdżaków z rodzaju Malassezia. Pierwsze objawy mają zwykle postać niewielkich, beżowych, różowych, żółtawych lub brunatnych plam, które najczęściej pojawiają się na klatce piersiowej i tułowiu. Wraz z rozwojem choroby zmiany mogą obejmować również plecy, szyję, ramiona oraz inne obszary skóry. Zmiany często stają się bardziej widoczne latem, ponieważ zakażona skóra nie opala się w taki sam sposób jak zdrowa. Jest to związane z zaburzeniem procesu produkcji melaniny przez substancje wytwarzane przez drożdżaki Malassezia. Powstałe plamy wyraźnie odznaczają się wtedy na tle opalonej skóry.

Zmienione chorobowo miejsca mogą być lekko szorstkie i delikatnie się złuszczać. Nieleczony łupież pstry może stopniowo obejmować większe obszary skóry oraz mieć tendencję do nawrotów. Typowo nie powoduje jednak objawów ogólnych, takich jak gorączka, nudności czy osłabienie organizmu, dlatego ich wystąpienie wymaga poszukiwania innej przyczyny.

Gdzie pojawia się łupież pstry

Zmiany wybierają miejsca bogate w gruczoły łojowe, a u dzieci obraz bywa inny niż u dorosłych. Plamy są drobne, złuszczające się, w kolorze różowym, beżowym, żółtobrązowym lub brunatnym – zależnie od karnacji.

Jakie są przyczyny powstawania łupieżu pstrego?

Łupież pstry rozwija się na skutek nadmiernego namnażania naturalnie występujących na skórze drożdżaków z rodzaju Malassezia. Do zaburzenia równowagi mikrobiologicznej skóry mogą przyczyniać się m.in.:

• zwiększona aktywność gruczołów łojowych, 

• nadmierna potliwość, 

• wysoka temperatura i wilgotność otoczenia,

• osłabienie odporności organizmu.

Ryzyko wystąpienia zmian jest większe u osób stosujących długotrwale leki immunosupresyjne lub kortykosteroidy, a także u Pacjentów z niektórymi chorobami przewlekłymi. Znaczenie mają również zaburzenia odżywiania i niedobory składników odżywczych. Sama niewłaściwa higiena nie jest bezpośrednią przyczyną łupieżu pstrego, jednak odpowiednia pielęgnacja skóry pomaga utrzymać jej prawidłową kondycję.

Łupież pstry – leczenie

Łupież pstry jest chorobą skóry o tendencji do nawrotów, ponieważ drożdżaki z rodzaju Malassezia naturalnie występują na powierzchni skóry i nie można całkowicie ich wyeliminować. W przypadku pojawienia się charakterystycznych zmian skórnych zalecana jest konsultacja dermatologiczna, ponieważ podobne objawy mogą występować również w przebiegu innych chorób, takich jak łupież różowy Gilberta czy łojotokowe zapalenie skóry.

Lekarz na podstawie wywiadu oraz oceny zmian skórnych, a w razie potrzeby również badania mikologicznego, ustala rozpoznanie i dobiera odpowiednie postępowanie. Wczesne rozpoczęcie terapii pozwala ograniczyć rozwój zmian oraz zmniejszyć ryzyko ich rozprzestrzeniania. Dodatkowo pomocne jest unikanie czynników sprzyjających nawrotom, takich jak nadmierna potliwość, przegrzewanie skóry czy zaburzenie jej naturalnej równowagi.

Czy można zarazić się łupieżem pstrym?

Nie, łupież pstry nie jest chorobą zakaźną i nie przenosi się z jednej osoby na drugą. Drożdżaki z rodzaju Malassezia naturalnie występują na skórze większości osób, a rozwój choroby jest związany z ich nadmiernym namnażaniem, a nie z zakażeniem od innego człowieka. Na pojawienie się zmian wpływają przede wszystkim indywidualne predyspozycje skóry, nadmierna potliwość, zaburzenia odporności oraz sprzyjające warunki środowiskowe, takie jak wysoka temperatura i wilgotność.

Jak zapobiegać nawrotom choroby?

Aby zmniejszyć ryzyko ponownego pojawienia się zmian, należy stosować się do zaleceń dermatologa oraz dbać o prawidłową pielęgnację skóry. Pomocne jest unikanie nadmiernej potliwości, regularne oczyszczanie skóry oraz noszenie przewiewnych ubrań wykonanych z naturalnych materiałów. Po zakończeniu terapii zaleca się również odpowiednią higienę rzeczy mających kontakt ze skórą, takich jak ręczniki, pościel czy odzież. Znaczenie ma także utrzymanie ogólnej kondycji organizmu poprzez zbilansowaną dietę, odpowiednią ilość snu oraz ograniczanie czynników mogących osłabiać odporność. W przypadku częstych nawrotów lekarz może zalecić okresowe stosowanie preparatów przeciwgrzybiczych w ramach profilaktyki.

W przypadku nawracającego łupieżu pstrego lub trudności z uzyskaniem trwałej poprawy skonsultuj się ze specjalistą. W OK Clinic Klinika Osipowicz na Mokotowie w Warszawie, dr Katarzyna Osipowicz przeprowadza diagnostykę zmian skórnych i dobiera indywidualne postępowanie, uwzględniając przyczyny problemu oraz potrzeby skóry Pacjenta.

Łupież pstry a inne plamy na skórze

Odbarwione lub brązowawe plamy na tułowiu mogą mieć kilka różnych przyczyn, a każda wymaga innego postępowania. Trzy jednostki mylone najczęściej:

Dlaczego plamy zostają po wyleczeniu

Częste rozczarowanie po skutecznym leczeniu wygląda tak: grzyb został wyleczony, a plamy nadal widać. To spodziewany przebieg, nie oznaka niepowodzenia terapii.

Za różnicę koloru odpowiada tu nie stan zapalny, lecz zaburzona synteza melaniny wywołana metabolitami drożdżaków. Kiedy zakażenie ustępuje, melanocyty potrzebują czasu, by wrócić do normalnej pracy – a skóra wyrównuje koloryt stopniowo. Różnica bywa też lepiej widoczna po opalaniu, bo zdrowa skóra wokół ciemnieje szybciej niż obszar po przebytym zakażeniu. Z tego powodu ocenę efektu leczenia opiera się na ustąpieniu łuszczenia i wyniku badania, a nie na samym wyrównaniu koloru.

Słowniczek pojęć z tego artykułu

Zobacz wszystkie 193 pojęcia w słowniku ↗