Trądzik hormonalny – przyczyny, leczenie. Jakie badania?

Trądzik hormonalny – przyczyny

Trądzik hormonalny jest jedną z najczęściej występujących chorób skóry. Szacuje się, że z różnymi postaciami trądziku zmaga się około 80-95% nastolatków. Choć schorzenie kojarzone jest przede wszystkim z okresem dojrzewania, u wielu osób objawy utrzymują się także w dorosłości lub pojawiają się po raz pierwszy między 25. a 35. rokiem życia, szczególnie u kobiet. Główną przyczyną rozwoju trądziku hormonalnego jest zwiększony wpływ androgenów na gruczoły łojowe. Nie zawsze oznacza to nieprawidłowe stężenie hormonów we krwi – u części Pacjentów problem wynika ze zwiększonej wrażliwości skóry na ich działanie. Największe znaczenie mają androgeny, takie jak:

• testosteron,
• dihydrotestosteron (DHT),
• dehydroepiandrosteron (DHEA oraz jego siarczan – DHEA-S).

Pod wpływem androgenów gruczoły łojowe produkują większe ilości sebum, które wraz z nadmiernym rogowaceniem ujść mieszków włosowych prowadzi do zatykania porów. W takich warunkach łatwo namnaża się bakteria Cutibacterium acnes, która nasila stan zapalny i sprzyja powstawaniu zaskórników, grudek, krost oraz bolesnych zmian zapalnych. Im większa produkcja sebum i intensywniejszy stan zapalny, tym cięższy może być przebieg trądziku. Na nasilenie objawów mogą wpływać również inne czynniki, takie jak predyspozycje genetyczne, przewlekły stres, niektóre leki (np. glikokortykosteroidy lub preparaty zawierające androgeny), dieta o wysokim indeksie glikemicznym oraz spożywanie dużych ilości produktów mlecznych u osób predysponowanych. Z tego względu leczenie trądziku hormonalnego powinno uwzględniać nie tylko farmakoterapię, ale również odpowiednią pielęgnację skóry oraz modyfikację czynników mogących zaostrzać przebieg choroby.

Trądzik hormonalny – objawy

Trądzik hormonalny może przybierać różne nasilenie – od pojedynczych wyprysków po rozległe, bolesne zmiany zapalne. Charakterystyczne jest również to, że zmiany często nawracają i mogą utrzymywać się przez długi czas. Do najczęstszych objawów trądziku hormonalnego należą:

• zaskórniki otwarte i zamknięte,
• grudki i krosty,
• bolesne guzki zapalne,
• torbiele ropne, występujące w cięższych postaciach choroby,
• nadmierne przetłuszczanie się skóry.

Zmiany skórne najczęściej pojawiają się na twarzy, zwłaszcza w dolnej jej części – na brodzie, w okolicy żuchwy oraz wokół ust. Mogą również obejmować szyję, plecy, klatkę piersiową i ramiona. U osób dorosłych charakterystyczna jest lokalizacja zmian w tzw. strefie U twarzy, podczas gdy u nastolatków częściej zajęta jest strefa T (czoło, nos i broda). Za rozwój trądziku hormonalnego odpowiada przede wszystkim zwiększony wpływ androgenów na gruczoły łojowe. Hormony pobudzają produkcję sebum, sprzyjają nadmiernemu rogowaceniu ujść mieszków włosowych oraz nasilają stan zapalny, co prowadzi do powstawania zaskórników i zmian zapalnych o różnym nasileniu.

Jak rozpoznać trądzik hormonalny?

Pierwsze objawy trądziku hormonalnego najczęściej pojawiają się na twarzy. Skóra staje się bardziej tłusta i błyszcząca, a na jej powierzchni zaczynają rozwijać się zaskórniki, grudki, krosty oraz – w cięższych przypadkach – bolesne guzki zapalne. Zmiany mogą być tkliwe, a niekiedy towarzyszy im uczucie pieczenia lub napięcia skóry. Jeżeli wypryski utrzymują się przez dłuższy czas, nawracają lub nie ustępują pomimo odpowiedniej pielęgnacji, najlepiej zgłosić się do dermatologa. Specjalista oceni charakter zmian, postawi diagnozę i dobierze odpowiednie leczenie. W niektórych przypadkach, zwłaszcza gdy trądzik pojawia się po 25. roku życia lub towarzyszą mu objawy mogące wskazywać na zaburzenia hormonalne (np. nieregularne miesiączki, nadmierne owłosienie czy łysienie androgenowe), lekarz może zlecić dodatkową diagnostykę hormonalną. Zakres badań dobierany jest indywidualnie i może obejmować m.in. oznaczenie stężenia testosteronu, dehydroepiandrosteronu (DHEA-S), hormonów tarczycy, prolaktyny, insuliny oraz innych parametrów, w zależności od obrazu klinicznego i podejrzewanej przyczyny dolegliwości.

Trądzik hormonalny – badania, które należy wykonać

Trądzik hormonalny może być związany ze zwiększoną aktywnością androgenów lub innymi zaburzeniami gospodarki hormonalnej. Aby ustalić przyczynę powstawania zmian skórnych, lekarz może zalecić wykonanie odpowiednich badań laboratoryjnych. Diagnostykę hormonalną najczęściej zleca dermatolog, endokrynolog lub – w przypadku kobiet z podejrzeniem zaburzeń cyklu – ginekolog. Zakres badań dobierany jest indywidualnie, w zależności od objawów oraz wywiadu medycznego. U kobiet istotne znaczenie ma dzień cyklu miesiączkowego, ponieważ poziom części hormonów naturalnie zmienia się w poszczególnych fazach. W diagnostyce trądziku hormonalnego lekarz może uwzględnić m.in. oznaczenie:

• testosteronu całkowitego i wolnego,
• dehydroepiandrosteronu (DHEA-S),
• prolaktyny,
• hormonów tarczycy (najczęściej TSH, a w razie potrzeby także FT4),
• insuliny i glukozy (szczególnie przy podejrzeniu insulinooporności),
• hormonu luteinizującego (LH),
• hormonu folikulotropowego (FSH).

Wykonanie badań pozwala ocenić, czy za nasileniem zmian skórnych mogą stać zaburzenia hormonalne, takie jak nadmierna aktywność androgenów, hiperprolaktynemia czy zaburzenia związane z gospodarką insulinową.

Trądzik hormonalny – leczenie

Sposób leczenia trądziku hormonalnego zawsze dobierany jest indywidualnie, z uwzględnieniem nasilenia zmian, ich lokalizacji, wieku Pacjenta oraz przyczyn mogących wpływać na rozwój choroby. W przypadku podejrzenia zaburzeń hormonalnych lekarz może również uwzględnić wyniki badań laboratoryjnych. Terapia trądziku hormonalnego zazwyczaj jest procesem długotrwałym i może trwać kilka miesięcy. Podstawą jest najczęściej odpowiednio dobrana farmakoterapia oraz właściwa pielęgnacja skóry. W leczeniu stosuje się zarówno preparaty miejscowe, jak i leki doustne. Do najczęściej wykorzystywanych metod należą m.in.:

• retinoidy stosowane miejscowo, które regulują proces rogowacenia skóry i zapobiegają powstawaniu zaskórników,
• preparaty o działaniu przeciwzapalnym i przeciwbakteryjnym,
• antybiotyki stosowane w wybranych przypadkach,
• terapia hormonalna u części Pacjentek, jeśli istnieją odpowiednie wskazania,
• izotretynoina w ciężkich lub opornych postaciach trądziku.

Leczenie powinno odbywać się pod kontrolą dermatologa, ponieważ niewłaściwie dobrane preparaty lub zbyt szybkie przerwanie terapii mogą prowadzić do nawrotu zmian oraz powstawania przebarwień i blizn.

Pielęgnacja skóry podstawą leczenia trądziku

Odpowiednia pielęgnacja domowa stanowi ważne uzupełnienie terapii trądziku hormonalnego i pomaga ograniczyć nasilenie zmian skórnych. Codzienna rutyna pielęgnacyjna powinna być dopasowana do potrzeb cery trądzikowej – przede wszystkim do jej nadmiernego przetłuszczania się, skłonności do powstawania zaskórników oraz występowania stanów zapalnych. Podstawą pielęgnacji jest delikatne oczyszczanie skóry rano i wieczorem przy użyciu łagodnych preparatów, które usuwają nadmiar sebum, pot, zanieczyszczenia oraz pozostałości kosmetyków, bez naruszania naturalnej bariery ochronnej skóry. Należy unikać agresywnych produktów myjących oraz nadmiernego przesuszania cery, ponieważ może to prowadzić do podrażnień i nasilenia objawów. W codziennej pielęgnacji należy stosować kosmetyki o lekkiej konsystencji, przeznaczone do skóry trądzikowej i niekomedogenne, czyli takie, które nie zatykają porów. Istotne jest również regularne nawilżanie skóry – nawet cera tłusta i problematyczna wymaga odbudowy bariery hydrolipidowej.

Pomocne są również składniki aktywne, takie jak niacynamid, kwas azelainowy, kwasy o działaniu złuszczającym (np. kwas salicylowy) czy retinoidy stosowane zgodnie z zaleceniami specjalisty. Należy jednak wprowadzać je stopniowo, aby uniknąć podrażnienia skóry. W pielęgnacji skóry z trądzikiem hormonalnym ważna jest także ochrona przeciwsłoneczna. Codzienne stosowanie kremu z filtrem SPF pomaga ograniczyć ryzyko powstawania przebarwień pozapalnych, które często pozostają po wygojeniu zmian trądzikowych.

Jaka dieta na trądzik?

Zbilansowana dieta wspiera kondycję skóry i stanowi uzupełnienie terapii stosowanej przy trądziku hormonalnym. Sposób odżywiania wpływa m.in. na procesy regeneracji naskórka, funkcjonowanie bariery ochronnej skóry oraz przebieg procesów zapalnych zachodzących w organizmie. W codziennym jadłospisie dobrze jest uwzględnić produkty bogate w witaminy i składniki mineralne, które wspierają prawidłowe funkcjonowanie skóry. Szczególne znaczenie mają m.in. witaminy A, C i E oraz minerały takie jak cynk i selen. Ich źródłem są między innymi warzywa i owoce, ryby, orzechy, nasiona, pełnoziarniste produkty zbożowe oraz zdrowe tłuszcze.

Dieta wspierająca skórę problematyczną powinna opierać się przede wszystkim na świeżych, nieprzetworzonych i naturalnych produktach. Zaleca się ograniczenie spożycia produktów o wysokim indeksie glikemicznym, dużej ilości cukrów prostych, wysoko przetworzonej żywności oraz nadmiaru tłuszczów nasyconych, ponieważ u części osób mogą nasilać objawy trądziku. Należy pamiętać, że wpływ diety na przebieg trądziku jest indywidualny, a sama zmiana sposobu odżywiania nie zastępuje leczenia dermatologicznego. Może jednak stanowić istotny element kompleksowej pielęgnacji skóry i wspierać efekty prowadzonej terapii.

Profesjonalna diagnostyka i terapia trądziku hormonalnego w OK Clinic Klinika Osipowicz

Trądzik hormonalny to problem, który wymaga kompleksowego podejścia – odpowiedniej diagnostyki, dobrze dobranego leczenia oraz codziennej pielęgnacji skóry. Samodzielne próby zwalczania zmian często nie przynoszą oczekiwanych efektów, a nieprawidłowo dobrane preparaty mogą dodatkowo podrażniać skórę i nasilać jej problemy. W OK Clinic Klinika Osipowicz Pacjent może liczyć na indywidualne podejście oraz profesjonalną pomoc specjalistów, którzy ocenią stan skóry, określą przyczynę powstawania zmian i dobiorą odpowiednią terapię. Dzięki połączeniu nowoczesnych metod leczenia, wiedzy dermatologicznej oraz zaawansowanej pielęgnacji możliwe jest skuteczne ograniczenie objawów trądziku i poprawa kondycji skóry.

Najczęściej zadawane pytania