Blizna przerostowa – jak wygląda, dlaczego powstaje i jak ją leczyć

Podczas prawidłowego gojenia, rana przechodzi przez kilka etapów – od reakcji zapalnej, przez wytwarzanie nowej tkanki, aż po jej stopniową przebudowę. Fibroblasty produkują w tym czasie kolagen, który odpowiada za wytrzymałość tworzącej się blizny. Jednocześnie część wcześniej powstałych włókien jest stopniowo reorganizowana. W bliźnie przerostowej równowaga pomiędzy tworzeniem i przebudową kolagenu zostaje zaburzona. W efekcie w miejscu rany gromadzi się nadmierna ilość tkanki łącznej, a blizna staje się grubsza i wypukła.

Ryzyko takiego gojenia może zwiększać kilka czynników. Jednym z ważniejszych jest duże napięcie skóry w obrębie rany. Dlatego zmiany częściej obserwuje się w miejscach podlegających ciągłemu rozciąganiu i ruchowi. Znaczenie może mieć również rozległość oraz głębokość urazu. Blizny przerostowe mogą rozwinąć się m.in. po zabiegach chirurgicznych, urazach, głębokich skaleczeniach czy oparzeniach. 

Istotne są też predyspozycje indywidualne. Znaczenie mają m.in. lokalizacja rany, właściwości skóry i osobnicza tendencja do nadmiernego bliznowacenia. Szczególnej obserwacji wymagają świeże blizny, które zamiast stopniowo stawać się bardziej płaskie, wyraźnie grubieją, twardnieją, pozostają intensywnie czerwone albo zaczynają powodować narastający świąd czy ból.

Leczenie blizny przerostowej zależy m.in. od jej wieku, grubości, lokalizacji, koloru, obecności dolegliwości oraz tendencji do dalszego wzrostu. Nie istnieje jedna metoda odpowiednia dla każdego Pacjenta. Często najlepsze rezultaty daje połączenie kilku sposobów postępowania.

W przypadku świeżych blizn stosuje się m.in. żele i plastry silikonowe. Silikon pomaga utrzymać odpowiednie nawodnienie warstwy rogowej i jest jedną z podstawowych metod stosowanych w profilaktyce oraz leczeniu blizn przerostowych. W określonych przypadkach wykorzystywana jest również terapia uciskowa, szczególnie przy rozległych bliznach, np. pooparzeniowych. Jedną z metod stosowanych w przypadku bardziej nasilonych zmian są iniekcje glikokortykosteroidów bezpośrednio do blizny. Ich zadaniem jest ograniczenie nadmiernej aktywności fibroblastów i produkcji kolagenu, co może prowadzić do zmiękczenia i spłaszczenia tkanki. 

W terapii blizn zastosowanie znajdują również zabiegi laserowe. Dobór konkretnej technologii zależy od charakteru zmiany. Lasery naczyniowe mogą być wykorzystywane w przypadku zaczerwienionych blizn, natomiast laser frakcyjny CO2 wykonuje w tkance kontrolowane mikrouszkodzenia i pobudza jej późniejszą przebudowę. Może w ten sposób poprawić strukturę, elastyczność i wygląd blizny. Laseroterapia nie oznacza jednak „wymazania” blizny ze skóry. Jej celem jest przede wszystkim zmniejszenie widoczności zmiany, poprawa jej struktury oraz – w odpowiednio dobranych przypadkach – spłaszczenie i uelastycznienie tkanki. Często potrzebna jest cała seria zabiegów, a efekty rozwijają się stopniowo wraz z procesem przebudowy kolagenu. Przeciwwskazaniami do laserowego leczenia blizn są m.in.: ciąża i karmienie piersią, rozrusznik serca, przyjmowanie antybiotyków, sterydów, leków przeciwzakrzepowych i fotouczulających, aktywne nowotwory, rozchwiana cukrzyca, aktywne choroby skóry (łuszczyca, AZS, trądzik różowaty), stosowanie retinolu, przyjmowanie dziurawca i nagietka, a także zbyt silna opalenizna lub korzystanie z solarium w ciągu miesiąca przed i po zabiegu.

W bardziej zaawansowanych przypadkach lekarz może rozważyć także inne sposoby postępowania, np. krioterapię lub chirurgiczną korekcję blizny. Samo wycięcie zmiany nie zawsze jednak rozwiązuje problem nadmiernego bliznowacenia, dlatego decyzja o takim postępowaniu powinna uwzględniać ryzyko ponownego powstania nieprawidłowej blizny. W OK CLINIC Klinika Osipowicz możliwości terapii blizn dobierane są indywidualnie po ocenie ich rodzaju, lokalizacji i stopnia zaawansowania zmiany.