Prosaki na twarzy – skąd się biorą i jak je usunąć?

Prosaki na twarzy wyglądają jak niewielkie, białe lub kremowe kuleczki znajdujące się tuż pod powierzchnią skóry. Najczęściej pojawiają się w okolicy oczu, na powiekach i policzkach, ale mogą występować również na czole czy nosie. Nie są odmianą trądziku i zazwyczaj nie powodują bólu ani stanu zapalnego. Mimo że prosaki są zmianami łagodnymi, ich widoczność może stanowić problem estetyczny. Skąd się biorą i w jaki sposób można się ich pozbyć?

Jak wyglądają prosaki na twarzy i dlaczego powstają?

Prosak, czyli milium, jest niewielką torbielą zlokalizowaną powierzchownie w skórze i wypełnioną keratyną – białkiem stanowiącym jeden z podstawowych składników naskórka. Zmiana najczęściej ma średnicę kilku milimetrów, jest dobrze odgraniczona i przyjmuje biały, perłowy lub kremowy kolor. Prosaki szczególnie często pojawiają się w delikatnej okolicy oczu, na powiekach i policzkach.

Mogą występować pojedynczo, ale u niektórych Pacjentów tworzą liczne drobne grudki. Zazwyczaj nie swędzą, nie bolą i nie są otoczone zaczerwienieniem.

Ze względu na wygląd bywają mylone z zaskórnikami zamkniętymi. Nie są jednak tym samym. Zaskórniki powstają w obrębie mieszków włosowych na skutek nagromadzenia sebum oraz zrogowaciałych komórek naskórka i są związane z mechanizmem rozwoju trądziku. Prosak jest natomiast małą torbielką wypełnioną keratyną i nie ma typowego ujścia, przez które można byłoby łatwo usunąć jego zawartość. Wyróżnia się przede wszystkim prosaki pierwotne i wtórne. Pierwotne mogą pojawić się samoistnie zarówno u dzieci, jak i u osób dorosłych. Szczególnie często obserwuje się je u noworodków, u których zazwyczaj znikają bez leczenia.

Prosaki wtórne mogą powstawać w miejscach, w których wcześniej doszło do uszkodzenia skóry. Mogą pojawić się m.in. po urazie, oparzeniu, chorobach przebiegających z powstawaniem pęcherzy czy niektórych zabiegach dermatologicznych. Mechanizm ich rozwoju jest więc bardziej złożony niż proste „zatkanie porów”. Nie oznacza to również, że prosaki wynikają z niedostatecznego oczyszczania skóry. Mogą występować także u osób prawidłowo dbających o cerę, dlatego intensywne szorowanie czy częste wykonywanie peelingów nie jest właściwym sposobem ich usuwania.

Czy można zapobiegać prosakom i czy znikają same?

Niektóre prosaki mogą z czasem ustępować samoistnie. Dotyczy to szczególnie zmian występujących u niemowląt, ale również pojedyncze prosaki u osób dorosłych mogą stopniowo zaniknąć. U części Pacjentów utrzymują się jednak przez wiele miesięcy lub pojawiają się ponownie. Nie istnieje jedna metoda, która pozwalałaby całkowicie zapobiec ich powstawaniu.

W codziennej pielęgnacji należy przede wszystkim unikać niepotrzebnego drażnienia skóry i dopasowywać kosmetyki do jej potrzeb. Agresywne złuszczanie lub częste próby mechanicznego usuwania zmian mogą uszkodzić barierę naskórkową zamiast poprawić wygląd cery.

Przy skórze ze skłonnością do powstawania prosaków specjalista może zalecić preparaty wspierające prawidłowe złuszczanie naskórka. Nie powinno się jednak samodzielnie stosować silnych substancji aktywnych w bezpośredniej okolicy oczu. Szczególnie niewskazane jest wyciskanie prosaków. W przeciwieństwie do części zmian trądzikowych nie posiadają one łatwo dostępnego ujścia. Mocny ucisk może więc doprowadzić przede wszystkim do uszkodzenia skóry, powstania stanu zapalnego, przebarwienia lub niewielkiej blizny. Jeżeli białe grudki pojawiają się licznie, utrzymują przez długi czas lub ich wygląd nie jest typowy, najlepiej skonsultować się z dermatologiem. Podobny wygląd mogą mieć również inne zmiany, m.in. przerost gruczołów łojowych czy niektóre łagodne zmiany zlokalizowane wokół oczu.

Jak usunąć prosaki z twarzy?

Prosaki są zmianami łagodnymi i nie wymagają leczenia ze względów zdrowotnych. Jeżeli jednak stanowią problem estetyczny, można je usunąć, a metoda zależy przede wszystkim od liczby zmian, ich wielkości i lokalizacji. Najprostszą techniką jest mechaniczne usunięcie zawartości prosaka przez specjalistę.

Po odpowiednim przygotowaniu skóry powierzchnia zmiany zostaje delikatnie otwarta sterylną igłą lub niewielkim narzędziem, a następnie usuwa się zgromadzoną keratynę.

W przypadku liczniejszych zmian można rozważyć także inne metody dermatologiczne. W zależności od wskazań stosuje się m.in. elektrokoagulację czy laseroterapię. Laser może być wykorzystywany szczególnie przy bardziej rozległych zmianach, ale nie jest konieczny przy każdym pojedynczym prosaku.

Peelingi chemiczne lub preparaty regulujące rogowacenie naskórka mogą być elementem postępowania przy skórze ze skłonnością do powstawania wielu zmian, ale nie zastępują mechanicznego usunięcia istniejącego prosaka w każdym przypadku.

Szczególnej ostrożności wymaga okolica powiek i bezpośrednie otoczenie oczu. Skóra jest tam cienka i delikatna, dlatego samodzielne nakłuwanie zmian jest szczególnie niewskazane.

Przed zabiegiem warto również upewnić się, że widoczna grudka rzeczywiście jest prosakiem. Prawidłowe rozpoznanie pozwala dobrać metodę, która będzie odpowiednia dla konkretnej zmiany i jej lokalizacji.

Słowniczek pojęć z tej strony

Zobacz wszystkie 198 pojęć w słowniku ↗