Stany przednowotworowe skóry

Do grupy schorzeń przedrakowych skóry zalicza się blizny po chorobach oraz blizny pooparzeniowe. Stany przednowotworowe skóry to takie choroby, z których o wiele częściej powstają nowotwory. Nieleczone objawy z biegiem czasu zawsze zamienią się w nowotwór skóry. Warto obserwować zmiany na swojej skórze i w przypadku pojawienia się przerostu lub innych niepokojących zmian udać się do lekarza.

Czynniki zwiększające ryzyko

Nawet najmniejsza zmiana skórna może okazać się schorzeniem, które wymaga konsultacji i rozpoczęcia leczenia. Specjaliści informują, że należy zwrócić uwagę na przebarwienia, zwłaszcza te w kolorze szarobrunatnym. Szorstka powierzchnia skóry i nadmierne rogowacenie również są niepokojącym objawem. Objawy mogą pojawić się na całym ciele, dlatego też warto co jakiś czas przyjrzeć się skórze. Czynniki genetyczne w postaci typu skóry i koloru włosów mogą być przyczyną wystąpienia choroby. Pacjenci, którzy intensywnie reagują na promienie słoneczne, są bardziej narażeni na choroby skóry. Ich skóra po kontakcie ze słońcem robi się czerwona i podrażniona. Czynniki środowiskowe również mogą przyczynić się do wystąpienia choroby. Zalicza się do nich osoby, które dobrowolnie lub ze względu na sytuację zawodową poddają się ekspozycji na promienie ultrafioletowe. Osoby pracujące na wolnym powietrzu, czyli marynarze i rolnicy będą bardziej narażeni na stany przednowotworowe skóry. Czynnikiem zwiększającym ryzyko zachorowania jest także częste korzystanie z solarium.

Stany przednowotworowe skóry

Specjaliści wyróżnili kilka rodzajów stanów przednowotworowych skóry i zalicza się do nich:

1. posłoneczne zapalenie wargi: nadmierna ekspozycja na promienie słoneczne powoduje suchość, złuszczanie i obrzęk. Dotyczy to zazwyczaj dolnej wargi. Na usta należy stosować kremy ochronne i szminki.
2. rogowacenie białe: choroba objawia się jako plamki w jamie ustnej lub na narządach płciowych. Kolejny etap to powstanie brodawkowatych rozrostów i nadżerek.
3. rogowacenie starcze: zmiany skórne początkowo przyjmują postać szorstkiej skóry. Następnie pojawiają się brunatne ogniska z szorstką łuską. Choroba występuje zazwyczaj na brzegach małżowin usznych, twarzy i grzbietach rąk.
4. brodawka łojotokowa: występuje w postaci łagodnego rozrostu nabłonka twarzy i tułowia. Objawia się w postaci ciemnobrunatnych lub jasnobrunatnych grudek o nierównej powierzchni. Ten rodzaj choroby nie ulegnie zezłośliwieniu.

Popromienne zapalenie skóry

Promienie rentgenowskie, które są stosowane w celach leczniczych, mogą spowodować tę chorobę. Dotyczy to oczywiście osób, które mają zawodowo do czynienia z tym rodzajem promieniowania. Na skórze pojawiają się wówczas odbarwienia i przebarwienia. Mogą pojawić się także rozszerzone naczynka krwionośne. Około 20% przypadków przeistoczy się w zmiany o charakterze nowotworowym. Leczenie choroby jest dość trudne i stosuje się w tym celu maści z heparyną i podawane doustnie witaminy. U pacjentów z rozległymi zmianami skórnymi dobrze sprawdzi się interwencja chirurgiczna.

Stany przednowotworowe skóry – leczenie

W zależności od umiejscowienia zmian skórnych należy wybrać odpowiedniego lekarza. Zmiany skórne leczą dermatolodzy, błonami śluzowymi zajmuje się stomatolog, a okolice intymne to zadanie urologa lub ginekologa. Na początek należy dokładnie zbadać wycinek skóry, a w tym celu wykonuje się badanie histopatologiczne. W zależności od postawionej diagnozy dokonuje się wyboru metody leczenia. Terapia może polegać na chirurgicznym lub laserowym usunięciu zmiany. Niektórzy specjaliści wybierają leczenie zachowawcze za pomocą maści. Tkanka skórna, która została objęta chorobą musi zostać skutecznie usunięta. Na jej miejsce będzie powstawał nowy naskórek. Ten rodzaj chorób wymaga odpowiednio i indywidualnie dobranej terapii i szybkiej reakcji. Nieleczone choroby mogą doprowadzić do poważnych nowotworów, których leczenie jest o wiele trudniejsze. Należy wybrać doświadczonego specjalistę, który specjalizuje się w chorobach skóry i potrafi zaplanować najlepsze i najmniej inwazyjne leczenie.

Co obserwować na własnej skórze

Samobadanie nie zastępuje wizyty, ale pozwala wychwycić zmianę, którą trzeba pokazać lekarzowi. Do oceny znamion barwnikowych wykorzystuje się regułę ABCDE:

• A – asymetria: brak symetrii w kształcie zmiany, różnice między jej połowami,
• B – brzegi: nierówne, poszarpane, rozmyte lub nieregularnie zarysowane granice,
• C – barwa: niejednorodne zabarwienie, kilka odcieni w obrębie jednej zmiany,
• D – duży wymiar: zmiany o większej średnicy wymagają uważniejszej obserwacji,
• E – dynamika rozwoju: szybka zmiana wyglądu, powiększanie się, krwawienie.

Reguła jest narzędziem wstępnym, a nie rozpoznaniem – ostatecznej oceny dokonuje lekarz przy użyciu dermoskopu, a w razie wątpliwości kieruje zmianę do badania histopatologicznego. Szerzej o rodzajach zmian piszemy w artykule o znamionach i zmianach skórnych.

Profilaktyka: na czym realnie polega

Zmiany przednowotworowe i nowotwory skóry najczęściej rozwijają się w miejscach przewlekle eksponowanych na promieniowanie UV: na twarzy, uszach, szyi, dekolcie i grzbietach dłoni. To wskazuje, gdzie profilaktyka ma największe znaczenie.

Praktycznie oznacza to trzy rzeczy: konsekwentną ochronę przeciwsłoneczną tych okolic przez cały rok, a nie tylko latem; rezygnację z solarium; oraz regularny przegląd skóry u dermatologa, szczególnie u osób z jasną karnacją, licznymi znamionami, oparzeniami słonecznymi w przeszłości lub nowotworami skóry w rodzinie.

Kiedy nie warto czekać

• zmiana rośnie, zmienia kształt albo kolor,
• krwawi, sączy się lub nie goi się mimo upływu tygodni,
• pojawia się szorstka, łuszcząca się plama, która wraca po złuszczeniu,
• zmiana swędzi, piecze lub jest bolesna,
• pojawiła się nowa zmiana po 40. roku życia i wygląda inaczej niż pozostałe.

Każdy z tych objawów jest wskazaniem do konsultacji dermatologicznej, niezależnie od tego, jak długo zmiana istnieje.

Słowniczek pojęć z tej strony

Zobacz wszystkie 193 pojęcia w słowniku ↗