Łuszczyca skóry głowy – jak wygląda i jak się ją leczy?

Łuszczyca skóry głowy to odmiana łuszczycy, w której zmiany obejmują owłosioną skórę głowy i często przekraczają linię włosów. Towarzyszą jej świąd i nasilone złuszczanie, przez co bywa mylona z łupieżem. Choroba nie jest zakaźna i ma przewlekły przebieg z okresami remisji i zaostrzeń, a leczenie dobiera dermatolog po ocenie zmian.

Czym jest łuszczyca skóry głowy?

Łuszczyca skóry głowy to jedna z odmian klinicznych łuszczycy, czyli przewlekłej, zapalnej i nawrotowej choroby skóry o podłożu immunologicznym. Zmiany umiejscawiają się na owłosionej skórze głowy, a schorzeniu towarzyszą świąd i nasilone złuszczanie. Choroba nie jest zakaźna – nie można się nią zarazić przez kontakt z drugą osobą ani przez korzystanie ze wspólnych przedmiotów.

W łuszczycy nieprawidłowo aktywowane limfocyty T pobudzają nadmierne namnażanie komórek naskórka. U zdrowej osoby proces odnowy komórek skóry trwa zwykle od 26 do 28 dni, natomiast w przebiegu łuszczycy może skrócić się nawet do kilku dni. Niedojrzałe komórki gromadzą się na powierzchni skóry, tworząc charakterystyczne łuski i pogrubienie naskórka. Łuszczyca dotyczy od 2 do 3% populacji rasy białej i może pojawić się w każdym wieku. Ogólny opis choroby i wszystkich jej postaci znajdziesz w artykule Łuszczyca – objawy i leczenie choroby skóry, a krótką definicję w haśle słownika o łuszczycy.

Jak wygląda łuszczyca na skórze głowy?

Łuszczyca na skórze głowy wygląda najczęściej jak wyraźne, łuszczące się ogniska, które często wychodzą poza linię włosów. Typowe zmiany łuszczycowe to dobrze odgraniczone, płaskowypukłe grudki i blaszki o czerwonym lub czerwonobrunatnym zabarwieniu, pokryte srebrzystobiałą łuską. Po zdrapaniu łuski widoczna jest gładka, błyszcząca powierzchnia skóry.

Na skórze głowy typowe są nadmierne złuszczanie naskórka, obecność łuski oraz świąd. Zmiany mają początkowo zwykle od kilku milimetrów do około 2 cm średnicy, a z czasem mogą się powiększać i łączyć w większe ogniska. Owłosiona skóra głowy należy – obok łokci, kolan, tułowia, dłoni i stóp – do miejsc, w których łuszczyca pojawia się najczęściej, a zmiany mają często układ symetryczny.

Choroba nie zawsze ogranicza się do skóry. Szacuje się, że zmiany paznokciowe dotyczą od 20 do 50% osób z łuszczycą i mogą objawiać się m.in. drobnymi punktowatymi wgłębieniami, zgrubieniem lub rozwarstwianiem płytki. U części Pacjentów rozwija się łuszczycowe zapalenie stawów, dlatego leczenie łuszczycy często wymaga współpracy dermatologa z reumatologiem.

Czym łuszczyca skóry głowy różni się od łupieżu i łojotokowego zapalenia skóry?

Łuszczyca skóry głowy daje zmiany zwykle bardziej wyraźne i utrwalone niż łupież, choć jej objawy bywają z łupieżem mylone. Ogniska łuszczycowe są dobrze odgraniczone, pokryte srebrzystobiałą łuską i często przekraczają linię włosów. Rozpoznanie warto potwierdzić u dermatologa, ponieważ na owłosionej skórze głowy umiejscawiają się też inne przewlekłe choroby zapalne.

Na owłosionej skórze głowy często umiejscawia się również łojotokowe zapalenie skóry (ŁZS). Objawia się ono czerwonymi, łuszczącymi się plamami, najczęściej na skórze głowy, twarzy i klatce piersiowej, a jego przyczyną jest nadmierna aktywność gruczołów łojowych i rozrost drożdżaków z rodzaju Malassezia. ŁZS oraz egzema, czyli wyprysk, należą do przewlekłych chorób zapalnych skóry, jednak ich przyczyny i przebieg różnią się od łuszczycy.

Rozróżnienie ma znaczenie praktyczne, ponieważ każda z tych chorób wymaga innego postępowania. Ocena dermatologa jest pewniejsza niż samodzielne rozpoznanie na podstawie zdjęć z internetu. Najczęstsze choroby skóry i sposób ich leczenia w klinice opisujemy na stronie choroby skóry.

Co wywołuje łuszczycę skóry głowy?

Łuszczyca, także ta umiejscowiona na skórze głowy, rozwija się na skutek współdziałania predyspozycji genetycznych, zaburzeń układu odpornościowego oraz czynników środowiskowych. Jej przyczyny nie zostały do końca poznane. Jeśli na łuszczycę choruje jeden z rodziców, ryzyko przekazania jej dzieciom wynosi od 10 do 20%, a gdy chorują oboje rodzice, zwiększa się do 50%.

Sama predyspozycja nie oznacza jednak, że choroba na pewno się ujawni. Często potrzebny jest dodatkowy bodziec, czyli tzw. czynnik wyzwalający. Należą do nich m.in.:

• urazy skóry, takie jak skaleczenia, oparzenia czy tatuaże – nowe ogniska mogą pojawić się w miejscu uszkodzenia, co określa się mianem objawu Koebnera,
• infekcje, szczególnie paciorkowcowe, z którymi wiąże się m.in. łuszczyca kropelkowa,
• zmiany hormonalne w okresie dojrzewania, ciąży i menopauzy,
• przewlekły stres, palenie papierosów, alkohol i nieprawidłowa dieta,
• niektóre leki, m.in. beta-blokery, dlatego o wszystkich przyjmowanych lekach trzeba powiedzieć dermatologowi – to lekarz ocenia, czy mają związek ze zmianami, i nie należy ich odstawiać na własną rękę.

Przy swędzącej skórze głowy trudno powstrzymać się od drapania. Mechaniczne podrażnianie zmian może jednak prowadzić do ich nasilenia lub pojawienia się nowych ognisk, dlatego specjaliści odradzają drapanie zmian skórnych.

Jak dermatolog rozpoznaje łuszczycę skóry głowy?

Dermatolog rozpoznaje łuszczycę skóry głowy przede wszystkim na podstawie dokładnej oceny zmian skórnych i szczegółowego wywiadu z Pacjentem. W typowych przypadkach charakterystyczny wygląd zmian pozwala postawić diagnozę bez dodatkowych badań. Przy skórze głowy pomocna jest trichoskopia, czyli dermatoskopia owłosionej skóry głowy, wykonywana bez biopsji.

Trichoskopia pozwala ocenić gęstość i strukturę włosów, stan mieszków włosowych oraz obecność zmian zapalnych i łuszczenia. Jest podstawowym badaniem przy diagnostyce m.in. łuszczycy skóry głowy, łojotokowego zapalenia skóry, łysienia androgenowego i łysienia plackowatego. W sytuacjach wątpliwych lekarz może zalecić biopsję skóry i badanie histopatologiczne, aby wykluczyć inne choroby dermatologiczne. Zakres badań ustalany jest indywidualnie – opisujemy go na stronie diagnostyka dermatologiczna.

Trudniejsze do oceny bywają przypadki łuszczycy skóry głowy z towarzyszącym łysieniem. Wtedy najlepszym podejściem jest kompleksowa ocena dermatologiczna z trichoskopią. W OK CLINIC Klinika Osipowicz przy ul. Bartyckiej 24B/U1 w Warszawie obie specjalizacje łączy dr hab. n. o zdr., dr n. med. Katarzyna Osipowicz – specjalistka dermatologii i wenerologii, a zarazem trycholog.

Jak leczy się łuszczycę skóry głowy?

Łuszczycę, również na skórze głowy, leczy się przede wszystkim miejscowo, a przy nasilonych zmianach lekarz może włączyć leczenie ogólne lub fototerapię. Celem terapii jest zmniejszenie stanu zapalnego, ograniczenie nadmiernego namnażania komórek naskórka i wydłużenie okresów remisji. Plan dobiera się indywidualnie, w zależności m.in. od rodzaju zmian, ich rozległości i wpływu choroby na codzienne funkcjonowanie.

Na skórze głowy łuszczyca bywa trudna do leczenia samymi preparatami miejscowymi. Jak mówi dr hab. n. o zdr., dr n. med. Katarzyna Osipowicz w rozmowie o wypadaniu włosów i chorobach skóry głowy, nasilone zmiany w obrębie skóry głowy pozwala opanować dopiero włączenie leków, w tym terapii biologicznych.

Leczenie miejscowe zaczyna się zwykle od usunięcia nadmiaru łuski. Służą do tego preparaty złuszczające, np. z kwasem salicylowym lub mocznikiem, ponieważ obecność łusek zmniejsza działanie kolejnych leków. Następnie stosuje się m.in. glikokortykosteroidy, analogi witaminy D3 oraz inne preparaty o działaniu przeciwzapalnym, które hamują nadmierny podział komórek naskórka.

Przy bardziej nasilonych zmianach lekarz może zdecydować o leczeniu ogólnym. Obejmuje ono m.in. retinoidy, czyli pochodne witaminy A, oraz leki biologiczne, które wpływają na konkretne mechanizmy odpowiedzialne za stan zapalny. Jedną z form terapii jest także fototerapia promieniami UVA i UVB, którą stosuje się na każdej partii ciała objętej chorobą, w tym na owłosionej skórze głowy. Powinna być prowadzona pod kontrolą lekarza ze względu na konieczność odpowiedniego doboru parametrów.

Postępowanie w naszej klinice opisujemy na stronie leczenie łuszczycy – zaczyna się ono od konsultacji dermatologicznej, na której lekarz ocenia zmiany i ustala plan terapii. Łuszczyca wymaga długoterminowego leczenia, a nie jednorazowej terapii, dlatego w razie ponownego pojawienia się zmian należy skonsultować się z lekarzem w celu doboru dalszego postępowania.

Czy przy łuszczycy można wziąć udział w badaniu klinicznym?

Tak, nasza klinika prowadzi rekrutację do badania klinicznego dla dorosłych Pacjentów z łuszczycą, u których dotychczasowe leczenie nie przynosi wystarczającej poprawy. Celem badania jest ocena nowych leków i terapii, które – w zależności od indywidualnej odpowiedzi organizmu – mogą pomóc lepiej kontrolować przebieg choroby. Udział jest bezpłatny i w pełni dobrowolny.

Zgłaszać się mogą osoby pełnoletnie, u których zmiany łuszczycowe utrzymują się od co najmniej 6 miesięcy. Ostateczną decyzję o zakwalifikowaniu podejmuje lekarz podczas wcześniejszej konsultacji, a z udziału można zrezygnować w dowolnym momencie, bez podawania przyczyny. Kryteria opisujemy na stronie badania kliniczne w łuszczycy u dorosłych, a osobna rekrutacja dotyczy dzieci i młodzieży z łuszczycą.

Jak wyjaśnia dr hab. n. o zdr., dr n. med. Katarzyna Osipowicz w nagraniu Badania kliniczne w dermatologii – czym są: „Badania przeznaczone są dla osób, które wcześniej były leczone standardowymi metodami, niestety nieskutecznie”.

Jak dbać o skórę głowy przy łuszczycy?

Przy łuszczycy skóry głowy podstawą pielęgnacji jest delikatność: łagodne preparaty myjące, unikanie drapania i rezygnacja z kosmetyków, które mogą drażnić skórę. Kosmetyki zawierające alkohol, perfumy i silne środki chemiczne mogą potęgować łuszczenie. Podczas mycia należy też unikać gorącej wody i mocnego pocierania skóry, a potem delikatnie ją osuszyć.

Na przebieg choroby wpływa również styl życia. Zaleca się ograniczenie lub rezygnację z palenia papierosów i alkoholu, zbilansowaną dietę z ograniczeniem cukru i tłustych potraw oraz unikanie przewlekłego stresu, który może nasilać objawy. Odpowiednia pielęgnacja, regularne leczenie zalecone przez dermatologa i unikanie czynników nasilających objawy pomagają wielu osobom lepiej kontrolować przebieg choroby.

Aktywna łuszczyca jest przeciwwskazaniem do zabiegów gabinetowych. Aktywną chorobę leczy się przed planowaniem innych zabiegów, a przy aktywnych zmianach należy unikać procedur silnie drażniących i naruszających ciągłość skóry, ponieważ uraz może sprowokować powstanie nowych ognisk.

Słowniczek pojęć z tej strony

Zobacz wszystkie 198 pojęć w słowniku ↗