Czym są znamiona skórne i dlaczego powstają?
Znamiona skórne to zmiany powstające w wyniku miejscowych zaburzeń rozwoju lub nagromadzenia określonych struktur skóry. Mogą występować przez całe życie Pacjenta, a ich wygląd, pochodzenie oraz potencjalne ryzyko przemian zależą od rodzaju zmiany. Najczęściej spotykane są znamiona barwnikowe, które występują u większości osób – wiele osób posiada ich na skórze od kilku do kilkudziesięciu. Znamiona tego typu częściej obserwuje się u Pacjentów o jasnej karnacji, szczególnie ze względu na większą wrażliwość skóry na działanie promieniowania UV. 
Pieprzyki, czyli znamiona melanocytowe, powstają w wyniku miejscowego nagromadzenia i namnażania komórek barwnikowych skóry. Część z nich ma charakter wrodzony, natomiast większość pojawia się w ciągu życia. Na ich rozwój wpływają m.in. predyspozycje genetyczne, fototyp skóry oraz ekspozycja na promieniowanie UV. Dokładne mechanizmy powstawania znamion nie zostały jednak w pełni poznane. W zdecydowanej większości przypadków znamiona mają charakter łagodny i nie stanowią zagrożenia dla zdrowia. Szczególnej obserwacji wymagają jednak znamiona atypowe oraz zmiany, które zmieniają swój wygląd, ponieważ mogą wiązać się ze zwiększonym ryzykiem rozwoju nowotworów skóry, w tym czerniaka.
Jakie są rodzaje znamion skórnych?
Wyróżnia się kilka rodzajów znamion skórnych, które klasyfikuje się przede wszystkim ze względu na ich pochodzenie oraz rodzaj struktur skóry zaangażowanych w ich powstawanie. Do najczęściej wyróżnianych grup należą:
znamiona naskórkowe,
znamiona melanocytowe (barwnikowe),
znamiona wywodzące się z gruczołów łojowych,
znamiona wywodzące się z gruczołów potowych,
znamiona naczyniowe.
Znamiona barwnikowe (melanocytowe) mogą mieć charakter łagodny lub atypowy. Typowe znamiona barwnikowe są najczęściej niewielkimi, symetrycznymi zmianami o regularnych brzegach i jednolitym zabarwieniu. Mogą pojawiać się już w dzieciństwie lub rozwijać się w kolejnych latach życia.
Znamiona atypowe wyróżniają się cechami takimi jak nieregularny kształt, asymetria, nierównomierne zabarwienie lub zmiany zachodzące w czasie. Ze względu na zwiększone ryzyko rozwoju czerniaka wymagają regularnej kontroli dermatologicznej.
Wśród znamion melanocytowych wyróżnia się m.in.:
• znamiona Spitz – łagodne znamiona melanocytowe, które najczęściej pojawiają się u dzieci i młodych osób. Zwykle mają postać dobrze odgraniczonego, wypukłego guzka o różowym, czerwonym lub brunatnym zabarwieniu, najczęściej zlokalizowanego na twarzy i kończynach,
• znamiona Suttona (halo nevus) – znamiona otoczone charakterystyczną odbarwioną obwódką skóry, które w niektórych przypadkach mogą stopniowo zanikać,
• znamiona błękitne – zmiany o niebieskim lub sino-szarym zabarwieniu wynikającym z głębszego położenia melanocytów w skórze. W większości przypadków mają charakter łagodny,
• znamiona Clarka (dysplastyczne) – atypowe znamiona melanocytowe o nieregularnym kształcie, niejednorodnym zabarwieniu i różnej wielkości, wymagające obserwacji dermatologicznej,
• znamiona Beckera – rozległe, jednostronne zmiany o charakterze naskórkowym, często z towarzyszącym zwiększonym owłosieniem. Występują częściej u mężczyzn.
Ze względu na budowę histologiczną znamiona melanocytowe można również podzielić na:
• znamiona pospolite – najczęściej spotykane, o regularnym kształcie, jednolitym kolorze i łagodnym charakterze,
• znamiona atypowe (dysplastyczne) – wykazujące cechy kliniczne wymagające dokładniejszej obserwacji,
• znamiona złożone – zawierające cechy charakterystyczne dla różnych typów znamion melanocytowych.
Na czym polega diagnostyka znamion skórnych?
Mimo że znamiona skórne są bardzo częste i występują u większości osób, powinny być regularnie kontrolowane przez dermatologa. Niektóre zmiany mogą wykazywać cechy atypowe i wiązać się ze zwiększonym ryzykiem rozwoju czerniaka. Wczesne wykrycie tego nowotworu znacząco zwiększa szanse na wyleczenie.
W diagnostyce znamion dermatolodzy wykorzystują badanie dermatoskopowe, które polega na ocenie zmian skórnych za pomocą specjalnego urządzenia – dermatoskopu. Pozwala to na uzyskanie powiększonego obrazu skóry i dokładniejszą analizę struktury znamienia, niewidocznej podczas standardowego badania wzrokowego. Podczas oceny dermatoskopowej lekarz zwraca uwagę m.in. na cechy charakterystyczne opisane według kryteriów ABCDE:
- A (asymmetry) – asymetria zmiany,
- B (border) – nieregularne brzegi,
- C (colour) – niejednorodne zabarwienie,
- D (diameter) – średnica, szczególnie powyżej 6 mm,
- E (evolution) – zmiany zachodzące w wyglądzie znamienia w czasie.
Zaleca się regularną kontrolę znamion – najczęściej co 6-12 miesięcy, jednak częstotliwość badań powinna być dostosowana indywidualnie do liczby znamion, ich charakteru oraz czynników ryzyka. Regularne wizyty u dermatologa stanowią ważny element profilaktyki, ale równie istotna jest ochrona skóry przed nadmierną ekspozycją na promieniowanie UV, unikanie intensywnego opalania oraz codzienne stosowanie preparatów z filtrem przeciwsłonecznym.
Jak usuwa się znamiona skórne?
Jeśli znamiona wykazują niepokojące cechy, takie jak zmiana kształtu, koloru, szybki wzrost, asymetria lub krwawienie, lekarz może zdecydować o ich usunięciu. W przypadku znamion barwnikowych metodą z wyboru jest najczęściej chirurgiczne wycięcie zmiany, które umożliwia jednoczesne usunięcie znamienia oraz wykonanie badania histopatologicznego. Zabieg chirurgiczny polega na wycięciu zmiany wraz z odpowiednim marginesem zdrowej skóry. Następnie rana jest zabezpieczana szwami, które usuwa się po czasie zależnym od lokalizacji zabiegu i procesu gojenia. Usunięty materiał zawsze powinien zostać przekazany do badania histopatologicznego, które pozwala dokładnie określić charakter zmiany.
W przypadku wybranych łagodnych zmian skórnych, które nie wymagają diagnostyki histopatologicznej, lekarz może zastosować inne metody usuwania, takie jak laseroterapia, elektrokoagulacja lub krioterapia. Laseroterapia wykorzystuje energię świetlną pochłanianą przez określone struktury w skórze, natomiast elektrokoagulacja polega na wykorzystaniu prądu elektrycznego do usunięcia powierzchownych zmian. Krioterapia z kolei wykorzystuje działanie bardzo niskiej temperatury, najczęściej ciekłego azotu, który prowadzi do kontrolowanego zniszczenia zmienionej tkanki.
Dobór metody zawsze zależy od rodzaju zmiany, jej wyglądu klinicznego oraz oceny dermatologa.
Jak dobrać technikę leczenia znamion skórnych?
O wyborze odpowiedniej metody usunięcia zmiany zawsze decyduje lekarz, który wcześniej przeprowadza dokładną ocenę jej charakteru oraz analizuje stan zdrowia Pacjenta, przyjmowane leki i ewentualne przeciwwskazania do zabiegu. Indywidualne dobranie techniki pozwala nie tylko osiągnąć oczekiwany efekt estetyczny, ale przede wszystkim zapewnić właściwe postępowanie diagnostyczne.
O czym pamiętać przy obserwacji zmian skórnych?
Bardzo ważną rolę w profilaktyce nowotworów skóry odgrywa regularna samokontrola znamion oraz innych zmian skórnych. Pacjent powinien obserwować zarówno nowe zmiany pojawiające się na skórze, jak i te, które są obecne od dłuższego czasu. Szczególną uwagę należy zwrócić na ich wielkość, kształt, kolor oraz wszelkie zmiany zachodzące w czasie. Pojawienie się niepokojących objawów, takich jak szybki wzrost, asymetria, nierównomierne zabarwienie, zmiana struktury, krwawienie lub świąd, powinno być wskazaniem do konsultacji dermatologicznej. Lekarz, wykorzystując badanie dermatoskopowe oraz inne metody diagnostyczne, może ocenić charakter zmiany i w razie potrzeby wdrożyć odpowiednie postępowanie.
Wczesne wykrycie nieprawidłowych zmian ma szczególne znaczenie w przypadku czerniaka, którego leczenie we wczesnym stadium daje bardzo dobre rokowania. Regularna kontrola znamion pozwala szybciej reagować na wszelkie niepokojące zmiany i zwiększa szanse na wyleczenie.
Czym są brodawki i w jaki sposób powstają?
Brodawki, potocznie nazywane kurzajkami, to łagodne zmiany skórne wywołane zakażeniem wirusem brodawczaka ludzkiego (HPV). Wirus pobudza nadmierne namnażanie komórek naskórka, prowadząc do powstania charakterystycznych, wypukłych zmian o różnej wielkości i strukturze – od gładkich grudek po szorstkie, zrogowaciałe powierzchnie. Brodawki najczęściej nie stanowią zagrożenia dla zdrowia i bardzo rzadko wiążą się z ryzykiem rozwoju zmian nowotworowych. Mogą jednak być uciążliwe, nawracać oraz rozprzestrzeniać się na inne obszary skóry.
Do zakażenia HPV dochodzi przede wszystkim poprzez bezpośredni kontakt z osobą zakażoną lub przez kontakt z przedmiotami i powierzchniami, na których znajduje się wirus. Większą podatność na rozwój brodawek mogą wykazywać osoby z osłabioną odpornością, jednak zmiany mogą pojawić się również u osób zdrowych.
Brodawki mogą pojawiać się w różnych okolicach ciała, a ich wygląd zależy od rodzaju wirusa HPV oraz lokalizacji zmiany. W dermatologii wyróżnia się kilka podstawowych typów brodawek:
• brodawki wirusowe zwykłe (Verruca vulgaris) – najczęściej występują na dłoniach, palcach oraz kończynach górnych. Charakteryzują się nadmiernym rogowaceniem oraz szorstką, nierówną powierzchnią. Początkowo mają postać niewielkich grudek, które z czasem mogą zwiększać swoją średnicę i występować pojedynczo lub licznie,
• brodawki wirusowe stóp – mogą przyjmować postać głębokich lub powierzchownych zmian. Brodawki głębokie (myrmecia) wrastają w głąb skóry, często powodując ból szczególnie podczas chodzenia oraz miejscowy stan zapalny. Brodawki powierzchowne (mozaikowe) mają tendencję do tworzenia większych skupisk i mogą utrzymywać się przez długi czas,
• brodawki płaskie (Verruca plana) – mają postać niewielkich, gładkich lub lekko grudkowatych zmian o spłaszczonej powierzchni. Często występują licznie i mogą układać się wzdłuż linii zadrapań skóry (objaw Koebnera),
• brodawki przejściowe – wykazują cechy pośrednie pomiędzy brodawkami zwykłymi a płaskimi. Zwykle mają bardziej chropowatą powierzchnię i mogą przypominać klasyczne brodawki wirusowe.
Więcej o kurzajkach przeczytasz tutaj: Kurzajki – polecane zabiegi, domowe sposoby
Jak postępować z brodawkami?
Brodawki można usuwać za pomocą różnych metod stosowanych w dermatologii, a wybór odpowiedniej techniki zależy od rodzaju, wielkości oraz lokalizacji zmiany. Do najczęściej wykorzystywanych należą:
• krioterapia – metoda polegająca na zastosowaniu bardzo niskiej temperatury, najczęściej ciekłego azotu, który prowadzi do kontrolowanego zniszczenia zmienionej tkanki. Zabieg jest krótki i wykonywany miejscowo, a po jego przeprowadzeniu może pojawić się niewielki obrzęk, pęcherz lub strup w miejscu poddanym działaniu zimna,
• laseroterapia z zastosowaniem lasera CO2 – procedura polegająca na precyzyjnym usunięciu brodawki poprzez odparowanie zmienionej tkanki za pomocą energii lasera. Pozwala na dokładne opracowanie obszaru zabiegowego i ograniczenie uszkodzenia otaczającej, zdrowej skóry.
Jakie są domowe sposoby na usuwanie brodawek?
We wczesnych stadiach rozwoju brodawek można zastosować dostępne bez recepty preparaty wspomagające ich redukcję. W przypadku zmian zlokalizowanych na dłoniach lub stopach często wykorzystuje się środki zawierające substancje o działaniu keratolitycznym, takie jak kwas salicylowy, który pomaga stopniowo usuwać nadmiernie zrogowaciałą warstwę naskórka.
Wśród tradycyjnych metod stosowanych na brodawki wymienia się również glistnik jaskółcze ziele (Chelidonium majus), którego pomarańczowo-żółty sok od lat wykorzystywany jest w domowej pielęgnacji zmian skórnych. Należy jednak zachować ostrożność, ponieważ sok rośliny może powodować podrażnienia skóry, a jego efektywność nie została jednoznacznie potwierdzona w badaniach klinicznych.
W przypadku utrzymujących się, licznych lub nawracających brodawek najlepiej skonsultować się z dermatologiem, który dobierze odpowiednią metodę leczenia.
Czy brodawki mogą stwarzać niebezpieczeństwo dla zdrowia?
Brodawki są najczęściej łagodnymi zmianami skórnymi, które nie stanowią poważnego zagrożenia dla zdrowia. Mogą jednak powodować dyskomfort, wpływać na estetykę skóry oraz prowadzić do obniżenia komfortu psychicznego Pacjenta. W przypadku pojawienia się niepokojących objawów, takich jak szybkie powiększanie się zmiany, ból, krwawienie, nietypowy wygląd lub brak poprawy mimo stosowania dostępnych metod, należy skonsultować się z dermatologiem. W OK Clinic Klinika Osipowicz na Mokotowie w Warszawie, dr Katarzyna Osipowicz oceni charakter brodawki i dobierze odpowiednie postępowanie terapeutyczne. Pamiętaj, że samodzielne usuwanie brodawek bez właściwej diagnozy może prowadzić do podrażnień, rozsiewania zmian na inne obszary skóry oraz wydłużenia procesu leczenia.
Zobacz, jak wygląda zabieg
Nagranie, w którym Pani Doktor tłumaczy, jak wygląda kontrola znamion i kiedy trzeba zgłosić się szybciej niż raz w roku. Czas: około 2,5 minuty.
- Znamiona kontroluje się minimum raz w roku. Częściej, gdy w rodzinie były nowotwory skóry, przy jasnej karnacji, po oparzeniu słonecznym i wtedy, gdy znamię szybko się zmienia.
- Podczas wizyty lekarz ogląda znamiona dermatoskopem, w powiększeniu około dziesięciokrotnym.
- Badanie wideodermatoskopowe, czyli mapping znamion, daje powiększenie kilkudziesięciokrotne.
- Znamię zakwalifikowane do usunięcia usuwa się chirurgicznie z odpowiednim marginesem, a materiał trafia na badanie histopatologiczne.
- W ciąży znamiona potrafią się zmieniać, a nowe pojawiać – to częsty powód wizyty.
Najczęściej zadawane pytania
Czym różnią się znamiona skórne od brodawek?
Jakie znamiona mogą być niebezpieczne?
Niepokojące cechy znamienia opisuje reguła ABCDE: asymetria, nieregularne brzegi, niejednorodne zabarwienie, większy rozmiar oraz zmiany zachodzące w czasie. Takie znamiona wymagają konsultacji dermatologicznej i oceny dermatoskopowej, szczególnie jeśli szybko się zmieniają.
Czy brodawki są zaraźliwe?
Tak, brodawki wywołane wirusem HPV mogą przenosić się na inne osoby oraz obszary skóry. Do zakażenia dochodzi najczęściej przez bezpośredni kontakt lub kontakt z zanieczyszczonymi przedmiotami. Należy unikać rozdrapywania zmian, ponieważ może to sprzyjać ich rozsiewaniu.
Jak rozpoznać, że zmiana skórna wymaga usunięcia?
Jakie są metody usuwania znamion i brodawek?
Metodę usunięcia zmiany dobiera lekarz na podstawie jej rodzaju, wielkości i lokalizacji. Stosuje się m.in. laseroterapię, kriochirurgię, elektrokoagulację oraz chirurgiczne wycięcie, które umożliwia wykonanie badania histopatologicznego pobranego materiału.
Czy usunięta zmiana może powrócić?
Umów konsultację dermatologiczną w OK Clinic Klinika Osipowicz na Mokotowie i dowiedz się, która metoda usunięcia znamion lub brodawek będzie najlepsza dla Ciebie.
Każde znamię przed usunięciem trzeba obejrzeć w powiększeniu. W OK CLINIC Klinika Osipowicz dermatolog ocenia zmianę, a dopiero potem decyduje o metodzie usunięcia.
| Konsultacja z dermatoskopią pojedynczej zmiany | od 450 zł |
| Laserowe usunięcie zmian | od 400 zł za pierwszą zmianę |
| Niechirurgiczne usunięcie zmian skórnych | od 600 zł z badaniem |
| Plan leczenia | ustalany indywidualnie podczas konsultacji |
Dowiedz się więcej o dermatoskopii →
Umów wizytę Zadzwoń: 22 123 03 33 
Rezerwuj w Booksy
Ceny pozostałych zabiegów znajdziesz w cenniku. W razie wątpliwości zadzwoń – dobierzemy właściwy zabieg podczas rozmowy.
OK CLINIC Klinika Osipowicz · ul. Bartycka 24B/U1, Mokotów
