Brodawka łojotokowa – czym jest, jak wygląda i kiedy zgłosić się do dermatologa?

Brodawka łojotokowa jest jedną z najczęściej występujących łagodnych zmian skórnych u osób dorosłych. Choć nie stanowi zagrożenia dla zdrowia, u wielu Pacjentów budzi niepokój ze względu na swój wygląd i podobieństwo do niektórych nowotworów skóry. Zmiany mogą stopniowo się powiększać, pojawiać się w różnych miejscach ciała oraz powodować dyskomfort estetyczny lub mechaniczne podrażnienia. Jak rozpoznać brodawkę łojotokową, dlaczego powstaje i kiedy wymaga konsultacji dermatologicznej? Sprawdź poniżej.

Brodawka łojotokowa – co to jest?

Brodawka łojotokowa (rogowacenie łojotokowe, seborrheic keratosis) jest łagodną zmianą nowotworową naskórka, która powstaje w wyniku nadmiernego namnażania się komórek naskórka (keratynocytów). Nie ma związku z zakażeniem wirusowym ani bakteryjnym i nie jest chorobą zakaźną. Zmiany rozwijają się powoli i mogą mieć różną wielkość – od kilku milimetrów do kilku centymetrów średnicy. Początkowo często wyglądają jak niewielkie, jasnobrązowe plamy, które z czasem stają się bardziej wypukłe, ciemniejsze i mają charakterystyczną, chropowatą lub brodawkowatą powierzchnię. Typową cechą jest wrażenie, jakby zmiana była ,,przyklejona” do skóry. Brodawki łojotokowe najczęściej pojawiają się na:

• twarzy,
• szyi,
• klatce piersiowej,
• plecach,
• ramionach,
• brzuchu.

Nie występują natomiast na dłoniach ani podeszwach stóp.

Dlaczego powstają brodawki łojotokowe?

Dokładny mechanizm powstawania brodawek łojotokowych nie został do końca poznany. Wiadomo jednak, że istotną rolę odgrywają predyspozycje genetyczne oraz naturalny proces starzenia się skóry. Ryzyko pojawienia się zmian zwiększają między innymi:

• wiek (najczęściej po 40.–50. roku życia),
• występowanie brodawek łojotokowych u członków rodziny,
• jasny fototyp skóry,
• przewlekła ekspozycja na promieniowanie UV (jej rola nie jest całkowicie potwierdzona, ale może sprzyjać rozwojowi części zmian),
• przewlekłe podrażnienie skóry.

U niektórych osób zmiany pojawiają się pojedynczo, natomiast u innych ich liczba stopniowo zwiększa się wraz z wiekiem.

Jak wyglądają brodawki łojotokowe?

Wygląd zmian może być bardzo zróżnicowany, jednak istnieje kilka charakterystycznych cech ułatwiających ich rozpoznanie. Najczęściej obserwuje się:

• okrągłe lub owalne zmiany skórne,
• wyraźnie odgraniczone brzegi,
• kolor od cielistego i żółtawego po brązowy lub niemal czarny,
• chropowatą, brodawkowatą albo woskową powierzchnię,
• wygląd sprawiający wrażenie ,,przyklejonej” do skóry.

Większość brodawek łojotokowych nie powoduje żadnych dolegliwości. Jeśli jednak znajdują się w miejscach narażonych na tarcie odzieży, golenie lub biżuterię, mogą ulegać podrażnieniu, swędzieć, boleć albo krwawić.

Czy brodawka łojotokowa może być groźna?

Sama brodawka łojotokowa jest zmianą łagodną i nie przekształca się w czerniaka. Problem polega jednak na tym, że niektóre nowotwory skóry mogą przypominać brodawkę łojotokową. Szczególnej uwagi wymagają zmiany, które:

• szybko rosną,
• zmieniają kolor,
• mają nieregularne brzegi,
• krwawią bez urazu,
• owrzodziały,
• różnią się wyglądem od pozostałych zmian na skórze.

W takich sytuacjach konieczna jest konsultacja dermatologiczna oraz ocena dermatoskopowa.

Jak rozpoznaje się brodawkę łojotokową?

W większości przypadków rozpoznanie stawiane jest podczas badania dermatologicznego. Podstawowym narzędziem diagnostycznym jest dermatoskopia, która pozwala dokładnie ocenić strukturę zmiany i odróżnić ją od innych zmian barwnikowych, w tym czerniaka. Jeżeli obraz kliniczny budzi wątpliwości, lekarz może zdecydować o usunięciu zmiany i przekazaniu jej do badania histopatologicznego.

Czy brodawkę łojotokową trzeba usuwać?

Nie każda brodawka łojotokowa wymaga usunięcia. Jeżeli zmiana jest typowa, nie powoduje dolegliwości i nie budzi podejrzeń nowotworowych, może pozostać na skórze. Usunięcie rozważa się najczęściej wtedy, gdy:

• zmiana jest często podrażniana mechanicznie,
• powoduje dyskomfort estetyczny,
• utrudnia codzienne funkcjonowanie,
• lekarz ma wątpliwości diagnostyczne.

Jakie metody usuwania brodawek łojotokowych są stosowane?

Metoda usuwania dobierana jest indywidualnie w zależności od wielkości, lokalizacji oraz wyglądu zmiany. Najczęściej stosuje się:

• krioterapię (wymrażanie ciekłym azotem) – polega na kontrolowanym zamrożeniu zmiany, co prowadzi do jej stopniowego obumarcia i odpadnięcia,
• elektrokoagulację – wykorzystuje prąd o wysokiej częstotliwości do usunięcia zmiany oraz jednoczesnego zamknięcia drobnych naczyń krwionośnych, co ogranicza krwawienie,
• laseroterapię – umożliwia precyzyjne usunięcie brodawki poprzez odparowanie zmienionej tkanki z minimalnym uszkodzeniem otaczającej skóry,
• chirurgiczne usunięcie zmiany (w wybranych przypadkach) – stosowane głównie wtedy, gdy obraz zmiany budzi wątpliwości diagnostyczne lub konieczne jest przekazanie materiału do badania histopatologicznego.

Po zabiegu może utrzymywać się niewielkie zaczerwienienie lub strupek, który ustępuje w procesie gojenia.

Czy można zapobiegać powstawaniu brodawek łojotokowych?

Nie istnieje jedna metoda całkowitego zapobiegania powstawaniu brodawek łojotokowych, ponieważ duże znaczenie mają predyspozycje genetyczne i proces starzenia się skóry. Można jednak ograniczać wpływ czynników sprzyjających uszkodzeniom skóry poprzez:

• regularne stosowanie kremów z filtrem SPF,
• unikanie nadmiernej ekspozycji na słońce,
• obserwację wszystkich nowych zmian skórnych,
• regularne kontrole dermatologiczne, szczególnie u osób z licznymi znamionami.

W przypadku pojawienia się nowej zmiany lub zauważenia zmian w wyglądzie już istniejącej brodawki nie należy podejmować prób samodzielnego usuwania. Najbezpieczniejszym rozwiązaniem jest konsultacja dermatologiczna. W OK Clinic Klinika Osipowicz na Mokotowie w Warszawie, dr Katarzyna Osipowicz przeprowadza ocenę zmian skórnych z wykorzystaniem dermatoskopii, różnicuje brodawki łojotokowe z innymi zmianami barwnikowymi oraz dobiera odpowiednią metodę postępowania.