Brodawka łojotokowa jest jedną z najczęstszych łagodnych zmian skórnych u dorosłych. Jej wygląd może budzić niepokój, ponieważ przypomina niektóre nowotwory skóry. Pewne rozpoznanie wymaga oceny dermatologicznej. Zmiany mogą stopniowo rosnąć i pojawiać się w różnych miejscach ciała. Niekiedy powodują dyskomfort estetyczny lub podrażnienia podczas codziennych czynności.
Czym jest brodawka łojotokowa?
Brodawka łojotokowa to łagodny rozrost naskórka, nazywany także rogowaceniem łojotokowym. Nie przekształca się w nowotwór złośliwy. Jej angielska nazwa to seborrheic keratosis. Powstaje wskutek nadmiernego namnażania keratynocytów, czyli komórek tworzących naskórek. Nie wynika z zakażenia wirusowego ani bakteryjnego. Nie jest zakaźna i zwykle rozwija się powoli.
Wielkość brodawki może wynosić od kilku milimetrów do kilku centymetrów średnicy. Początkowo zmiana często przypomina niewielką plamę o jasnobrązowym zabarwieniu. Z czasem może stawać się ciemniejsza i bardziej wypukła. Jej powierzchnia przybiera wtedy chropowaty lub brodawkowaty wygląd. Charakterystyczne jest wrażenie „przyklejenia” zmiany do skóry.
Dlaczego powstają brodawki łojotokowe?
Powstawanie brodawek łojotokowych wiąże się przede wszystkim z predyspozycjami genetycznymi i starzeniem skóry. Dokładny mechanizm ich rozwoju nie został jednak w pełni poznany. U części Pacjentów pojawiają się pojedyncze zmiany. U innych ich liczba stopniowo wzrasta wraz z wiekiem. Znaczenie ma również występowanie podobnych zmian w rodzinie.
Do czynników sprzyjających ich występowaniu należą:
- wiek, najczęściej po 40.-50. roku życia,
- predyspozycje rodzinne, czyli podobne zmiany u członków rodziny,
- jasny fototyp skóry,
- przewlekła ekspozycja na promieniowanie UV, choć jej rola pozostaje niecałkowicie potwierdzona,
- przewlekłe podrażnienie skóry.
Brodawki łojotokowe mogą pojawiać się również u dorosłych po 30. roku życia. Nie oznacza to jednak, że każda narośl w tym wieku jest brodawką łojotokową.
Brodawka łojotokowa nie ma związku z zakażeniem HPV. Brodawki wirusowe stanowią inną grupę zmian skórnych.
Gdzie na ciele mogą pojawić się brodawki łojotokowe?
Brodawki łojotokowe pojawiają się najczęściej na twarzy, szyi oraz tułowiu. Mogą występować także na owłosionej skórze głowy. Lokalizacja ma znaczenie dla odczuwanego dyskomfortu i wyboru dalszego postępowania. Zmiany narażone na częste tarcie wymagają szczególnej uwagi. Ocenę warto przeprowadzić również wtedy, gdy narośl przeszkadza podczas codziennych czynności.
Brodawki łojotokowe występują między innymi na:
- twarzy i szyi,
- klatce piersiowej,
- plecach,
- ramionach,
- brzuchu,
- skórze owłosionej głowy.
Nie występują na dłoniach ani podeszwach stóp. Samo miejsce występowania nie wystarcza jednak do rozpoznania rodzaju zmiany.
Jak wygląda brodawka łojotokowa?
Brodawka łojotokowa zwykle wygląda jak wyraźnie odgraniczona zmiana „przyklejona” do skóry. Jej powierzchnia może być chropowata, brodawkowata albo przypominać nałożony wosk. Kolor bywa cielisty lub żółtawy i może przechodzić w ciemny brąz. Niektóre brodawki są niemal czarne. Ich wygląd nie jest jednak jednakowy u wszystkich Pacjentów.
Typowe cechy obejmują:
- okrągły lub owalny kształt,
- wyraźnie odgraniczone brzegi,
- barwę od cielistej i żółtawej do brązowej lub niemal czarnej,
- chropowatą, brodawkowatą albo woskową powierzchnię,
- wrażenie „przyklejenia” do skóry.
Większość brodawek łojotokowych nie powoduje dolegliwości. Tarcie odzieży, golenie lub kontakt z biżuterią mogą jednak wywołać podrażnienie. Wtedy zmiana może swędzieć, boleć albo krwawić.
Czy brodawka łojotokowa jest rakiem i może być groźna?
Brodawka łojotokowa nie jest rakiem i nie przekształca się w czerniaka. Jest zmianą łagodną bez tendencji do przemiany złośliwej. Niektóre nowotwory skóry mogą jednak wyglądać podobnie do niej. Dlatego nowa lub zmieniająca się narośl wymaga oceny dermatologa. Samodzielne rozpoznanie na podstawie wyglądu może być niewystarczające.
Szczególnej uwagi wymagają zmiany, które:
- szybko rosną,
- zmieniają kolor,
- mają nieregularne brzegi,
- krwawią bez wcześniejszego urazu,
- uległy owrzodzeniu,
- wyraźnie różnią się od pozostałych zmian na skórze.
W takich sytuacjach potrzebna jest konsultacja dermatologiczna oraz ocena dermatoskopowa. Łagodny charakter rozpoznanej brodawki nie zastępuje oceny innych narośli.
Jak dermatolog rozpoznaje brodawkę łojotokową?
Dermatolog najczęściej rozpoznaje brodawkę łojotokową podczas badania skóry z wykorzystaniem dermatoskopii. Badanie pozwala dokładniej ocenić strukturę zmiany i różnicować ją z czerniakiem. Jeśli obraz budzi wątpliwości, lekarz może zaproponować wycięcie zmiany. Pobrana tkanka trafia wtedy do badania histopatologicznego. Dalsze postępowanie zależy od oceny konkretnej narośli.
Podstawowym narzędziem diagnostycznym jest dermatoskopia. Pomaga odróżnić brodawkę łojotokową od innych zmian barwnikowych. Dopiero po ocenie lekarz dobiera odpowiednią metodę postępowania.
Nie każda typowa brodawka wymaga wycięcia i badania histopatologicznego. Taką możliwość rozważa się przede wszystkim przy wątpliwościach diagnostycznych.
Czy brodawkę łojotokową trzeba usuwać?
Nie każda brodawka łojotokowa wymaga zabiegu, jeśli jej rozpoznanie nie budzi wątpliwości. Typowa zmiana bez dolegliwości może pozostać na skórze. Zabieg rozważa się przy podrażnieniach lub dyskomforcie estetycznym. Wskazaniem może być także utrudnione codzienne funkcjonowanie. Osobną sytuacją jest potrzeba dokładniejszej diagnostyki zmiany o niejednoznacznym wyglądzie.
Powody rozważenia zabiegu obejmują:
- częste mechaniczne podrażnienia i narażenie na otarcia,
- dyskomfort fizyczny związany z obecnością zmiany,
- względy estetyczne ważne dla Pacjenta,
- przeszkadzanie w codziennych czynnościach,
- wątpliwości lekarza dotyczące rozpoznania.
Wybór postępowania zależy od wyglądu, wielkości oraz lokalizacji brodawki.
Jakie metody usuwania brodawek łojotokowych są stosowane?
W medycynie stosuje się krioterapię, elektrokoagulację, laseroterapię oraz – w wybranych przypadkach – wycięcie chirurgiczne. Lekarz dobiera sposób postępowania do wielkości i lokalizacji zmiany. Bierze pod uwagę również jej wygląd oraz ewentualne wątpliwości diagnostyczne. Potrzeba badania histopatologicznego ma znaczenie przy wyborze zabiegu. Kwalifikację poprzedza ocena dermatologiczna.
Krioterapia
Krioterapia polega na kontrolowanym zamrażaniu zmiany przy użyciu ciekłego azotu. Zamrożona tkanka stopniowo obumiera i może odpaść.
Elektrokoagulacja
Elektrokoagulacja wykorzystuje prąd o wysokiej częstotliwości do oddziaływania na tkankę brodawki. Jednocześnie zamyka drobne naczynia krwionośne, co ogranicza krwawienie podczas zabiegu. W niektórych przypadkach stosuje się znieczulenie miejscowe dla zmniejszenia dyskomfortu.
Laseroterapia
Podczas laseroterapii lekarz kieruje energię lasera na zmienioną tkankę. Zabieg może polegać na jej precyzyjnym odparowaniu z ograniczeniem uszkodzeń otaczającej skóry. Stosuje się go wyłącznie przy zmianach zakwalifikowanych jako łagodne po dermatoskopii, ponieważ zniszczonej tkanki nie można poddać badaniu histopatologicznemu.
Wycięcie chirurgiczne
Chirurgiczne usunięcie rozważa się przede wszystkim przy wątpliwościach diagnostycznych. Lekarz wycina zmianę, aby można było przekazać materiał do badania histopatologicznego.
Po wycięciu chirurgicznym zakłada się szwy i zawsze pozostaje blizna. Jej wielkość zależy od rozmiaru zmiany i techniki szycia. Po laseroterapii zwykle powstaje strupek, który utrzymuje się około 5-10 dni. Pielęgnację miejsca zabiegowego należy prowadzić zgodnie z zaleceniami lekarza.
Co się dzieje, gdy brodawka łojotokowa zostanie podrażniona?
Podrażniona brodawka łojotokowa może swędzieć, boleć lub krwawić po mechanicznym uszkodzeniu. Do podrażnień dochodzi między innymi podczas golenia albo tarcia odzieży. Znaczenie może mieć także kontakt z biżuterią. Powtarzające się dolegliwości są powodem do rozważenia konsultacji i zabiegu. Krwawienie bez urazu wymaga szczególnej uwagi dermatologa.
Nie przecinaj ani nie przypalaj zmiany samodzielnie. Takie postępowanie grozi krwawieniem, zakażeniem oraz powstaniem blizny. Dodatkowo oznacza ingerencję w zmianę bez wcześniejszego rozpoznania.
Odpadnięcie brodawki może być następstwem kontrolowanego zamrożenia podczas krioterapii. Nie jest to powód do samodzielnego odrywania narośli. Zmianę wyglądu lub krwawienie należy omówić z dermatologiem.
Czy domowe sposoby są odpowiednie na brodawkę łojotokową?
Domowe sposoby nie zastępują rozpoznania dermatologicznego przed podjęciem próby ingerencji w zmianę. Szczególnie niebezpieczne są samodzielne przecinanie, podwiązywanie i przypalanie narośli. Mogą prowadzić do krwawienia, zakażenia oraz blizny. Przede wszystkim pomijają wcześniejszą ocenę rodzaju zmiany. Nową lub zmieniającą wygląd brodawkę powinien najpierw obejrzeć lekarz.
Przed zastosowaniem jakiegokolwiek preparatu na zmianę skórną potrzebna jest konsultacja dermatologiczna. Dotyczy to również prób stosowania naturalnych metod i domowych środków.
Nie podejmuj samodzielnych prób pozbycia się nierozpoznanej zmiany. Pierwszym krokiem jest ustalenie, z jakim rodzajem narośli masz do czynienia.
Czy można zapobiegać powstawaniu brodawek łojotokowych?
Nie istnieje metoda pozwalająca całkowicie zapobiec powstawaniu brodawek łojotokowych. Duże znaczenie mają predyspozycje genetyczne oraz naturalny proces starzenia skóry. Można jednak ograniczać narażenie skóry na promieniowanie słoneczne. Ważna pozostaje również obserwacja nowych zmian i regularna kontrola dermatologiczna. Dotyczy to szczególnie osób z licznymi znamionami.
W codziennym postępowaniu warto uwzględnić:
- regularne stosowanie kremów z filtrem SPF,
- unikanie nadmiernej ekspozycji na słońce,
- obserwację wszystkich nowych zmian skórnych,
- kontrole dermatologiczne, szczególnie przy licznych znamionach.
Nowej lub zmieniającej się narośli nie należy samodzielnie wycinać ani przypalać. Pierwszym krokiem powinna być konsultacja dermatologiczna.
Ocenę zmian skórnych z wykorzystaniem dermatoskopii można przeprowadzić u dermatologa w OK CLINIC Klinika Osipowicz. Lekarz różnicuje brodawki łojotokowe z innymi zmianami barwnikowymi i dobiera dalsze postępowanie.
Czym brodawka łojotokowa różni się od włókniaka, kurzajki i pieprzyka?
Brodawka łojotokowa, włókniak i kurzajka to różne rodzaje zmian skórnych. Brodawka łojotokowa może wyglądać jak „przyklejona” do powierzchni skóry. Włókniak miękki jest zwykle miękki i często osadzony na szypule. Kurzajka ma związek z HPV. Różnicowanie ze znamieniem barwnikowym wymaga oceny dermatologicznej, ponieważ sam wygląd nie zawsze wystarcza. Zmianę wyczuwalną jako guzek pod skórą opisujemy osobno w artykule o tłuszczaku.
- Włókniak skórny jest łagodną zmianą zbudowaną z tkanki łącznej. Zwykle ma miękką konsystencję i może zwisać na cienkiej szypule.
- Kurzajka, czyli brodawka wirusowa, wiąże się z zakażeniem HPV. Może mieć szorstką powierzchnię. W przeciwieństwie do brodawki łojotokowej jest zakaźna.
- Pieprzyk, czyli znamię barwnikowe, należy do zmian wymagających różnicowania z brodawką łojotokową. Pomaga w tym badanie dermatoskopowe.
Potoczne określenie „brodawczak” bywa używane wobec różnych wystających narośli. Nie każda tak nazywana zmiana ma podłoże wirusowe.
Kiedy reguła ABCDE wskazuje potrzebę pilnej oceny zmiany?
Reguła ABCDE wskazuje potrzebę dokładniejszej oceny przy asymetrii lub zmianach wyglądu narośli. Uwzględnia również nieregularne brzegi, niejednorodną barwę oraz wielkość zmiany. Szczególne znaczenie ma jej dynamika, w tym szybkie powiększanie lub krwawienie. Reguła pomaga we wstępnej obserwacji skóry. Nie zastępuje jednak badania i rozpoznania postawionego przez lekarza.
- A, asymetria. Połowy zmiany różnią się kształtem.
- B, brzegi. Granice są nierówne, poszarpane, rozmyte lub nieregularne.
- C, barwa. W obrębie zmiany występuje kilka odcieni.
- D, duży wymiar. Większa średnica wymaga uważniejszej obserwacji.
- E, dynamika rozwoju. Zmiana szybko rośnie, zmienia wygląd albo krwawi.
Ostatecznej oceny dokonuje lekarz podczas badania dermatoskopowego. Przy wątpliwościach może skierować wyciętą zmianę do badania histopatologicznego. Nieregularnie wyglądającą narośl powinien obejrzeć dermatolog, niezależnie od czasu jej obecności.
| Zmiana | Co ją wyróżnia |
|---|---|
| Brodawka łojotokowa | Łagodny rozrost naskórka, zwykle dobrze odgraniczony, o powierzchni przypominającej nałożony na skórę „wosk”. Pojawia się z wiekiem i ma tendencję do mnogiego występowania. |
| Brodawka wirusowa (kurzajka) | Wywołana zakażeniem wirusem HPV. W przeciwieństwie do brodawki łojotokowej przenosi się na inne osoby i rozsiewa na kolejne obszary skóry. |
| Znamię barwnikowe | Skupisko melanocytów. Większość znamion jest łagodna, jednak część może ulec transformacji nowotworowej – dlatego to właśnie te zmiany ocenia się według reguły ABCDE. |
Na skórze pojawiły się szorstkie, brązowe zmiany? Umów konsultację w OK CLINIC Klinika Osipowicz. Lekarz oceni je dermatoskopem i odróżni zmianę łagodną od wymagającej dalszej diagnostyki.
| Konsultacja z dermatoskopią | od 450 zł |
| Laserowe usunięcie zmiany | od 420 zł |
| Seria przy zmianach uporczywych | 3-5 zabiegów co 4-6 tygodni |
Dowiedz się więcej o laserowym usuwaniu zmian →
Umów wizytę Zadzwoń: 22 123 03 33 
Rezerwuj w Booksy
Ceny pozostałych zabiegów znajdziesz w cenniku. W razie wątpliwości zadzwoń – dobierzemy właściwe postępowanie podczas rozmowy.
OK CLINIC Klinika Osipowicz · ul. Bartycka 24B/U1, Mokotów
Słowniczek pojęć z tej strony
Czerniak
Najgroźniejszy nowotwór skóry; może rozwinąć się również na skórze niezmienionej, nie tylko w obrębie istniejących znamion.
Brodawki łojotokowe
Brodawka łojotokowa to łagodna zmiana naskórkowa, która najczęściej pojawia się po 40.-50. roku życia i nie ma charakteru nowotworowego.
Dermatoskopia
Nieinwazyjna metoda diagnostyczna skóry, znamion i błon śluzowych. Umożliwia dokładniejszą ocenę struktury zmiany i wczesne wykrycie zmian o złośliwym charak…
Zobacz wszystkie 211 pojęć w słowniku ↗
