Łupież różowy Giberta – jak wygląda wysypka i jak długo trwa?

Najpierw na tułowiu pojawia się jedna większa, łuszcząca się plama. Po kilku dniach lub dwóch tygodniach dołączają do niej kolejne, mniejsze zmiany na brzuchu i plecach. Taki przebieg może wskazywać na łupież różowy Giberta. Mimo nazwy choroba zwykle nie dotyczy owłosionej skóry głowy.

Czym jest łupież różowy Giberta?

To choroba zapalna skóry o charakterystycznym, najczęściej samoograniczającym się przebiegu, określana też jako pityriasis rosea. Oznacza to, że zmiany stopniowo zanikają bez leczenia. Najczęściej występuje u nastolatków i młodych dorosłych, choć może pojawić się także w innym wieku. Wysypka obejmuje przede wszystkim tułów.

Słowo „łupież” odnosi się tutaj do drobnego złuszczania powierzchni zmian. Nie oznacza tego samego problemu co łupież skóry głowy, który jest zwykle następstwem łojotokowego zapalenia skóry. Choroba różni się też od łupieżu pstrego, czyli powierzchownego zakażenia grzybiczego związanego z drożdżakami Malassezia, które wymaga innego postępowania.

Jak wygląda początek choroby?

Pierwszą zmianą jest zwykle blaszka macierzysta, czyli owalna lub okrągła, nieco uniesiona plama o średnicy 2-5 cm. Może pojawić się na klatce piersiowej, brzuchu albo plecach. Jej powierzchnia delikatnie się łuszczy, a tuż przy brzegu bywa widoczny cienki kołnierzyk łuski.

Na jasnej skórze zmiana ma przeważnie różowy lub łososiowy kolor. Na ciemniejszej może być brunatna, szarawa albo fioletowawa. Przez pewien czas pozostaje jedynym objawem, dlatego łatwo pomylić ją z pojedynczym ogniskiem grzybicy. U części osób przed wysypką występują zmęczenie, ból gardła lub gorsze samopoczucie, ale nie jest to regułą.

Jak rozwija się wysypka?

Po kilku dniach do około dwóch tygodni rozwija się drugi etap choroby. Na tułowiu pojawiają się liczne mniejsze, owalne zmiany z drobnym złuszczaniem. Mogą obejmować także bliższe części ramion i ud. Na plecach często układają się zgodnie z liniami skóry, tworząc wzór porównywany do gałęzi choinki.

Pojawianie się kolejnych plam jest częścią typowego przebiegu choroby. Przez pewien czas nowe ogniska mogą dołączać do starszych, a świąd nasilać się podczas gorącej kąpieli, przegrzania czy wysiłku. Nie u każdego wysypka wygląda podręcznikowo: blaszka macierzysta może pozostać niezauważona, a zmiany pojawiać się w nietypowych miejscach, na przykład w pachwinach lub pod pachami. U dzieci częściej niż u dorosłych zajęta bywa również twarz.

Skąd bierze się łupież różowy?

Dokładna przyczyna pozostaje nieznana. Jedna z głównych hipotez wiąże chorobę z reaktywacją ludzkich herpeswirusów HHV-6 i HHV-7, z którymi wiele osób styka się już w dzieciństwie. Nie są to wirusy opryszczki wargowej ani narządów płciowych. Podobną wysypkę mogą wywoływać także niektóre leki.

W codziennej diagnostyce większe znaczenie mają jednak wygląd zmian i kolejność ich pojawiania się. Dlatego dermatolog pyta o niedawno rozpoczęte leczenie i o to, czy wysypkę poprzedziła pojedyncza, większa plama. Łupież różowy nie jest uznawany za chorobę zakaźną i nie wymaga izolowania się od innych osób.

Jak dermatolog rozpoznaje łupież różowy Giberta?

Lekarz ogląda skórę i ustala, czy wysypkę poprzedzała większa, pojedyncza plama. Ocenia złuszczanie, rozmieszczenie zmian oraz czas trwania objawów. Przy typowym obrazie dodatkowe badania zwykle nie są potrzebne, a rozpoznanie opiera się na samym badaniu skóry i wywiadzie. Znaczenie ma również to, jak zmiany układają się na plecach.

Trzeba jednak odróżnić chorobę między innymi od grzybicy skóry, wyprysku pieniążkowatego i łuszczycy kropelkowej, która również daje liczne, małe, łuszczące się zmiany na tułowiu. Przy podejrzeniu podłoża grzybiczego dermatolog uzupełnia diagnostykę o badanie mykologiczne, tak jak przy łupieżu pstrym. Zależnie od wyglądu wysypki może też zlecić badania krwi lub pobranie niewielkiego wycinka skóry. Pełen zakres badania opisujemy przy diagnostyce dermatologicznej.

Zmiany na tułowiu bywają mylone z innymi przyczynami, o czym piszemy w artykule o czerwonych kropkach na ciele. Rozpoznanie stawia lekarz: w OK CLINIC Klinika Osipowicz konsultacje prowadzi dr hab. n. o zdr., dr n. med. Katarzyna Osipowicz, specjalistka dermatologii i wenerologii, oraz pozostali lekarze zespołu.

Na czym polega leczenie?

Po potwierdzeniu rozpoznania u wielu Pacjentów wystarczają obserwacja i łagodzenie dolegliwości, ponieważ wysypka ustępuje samoistnie. Antybiotyki i leki przeciwgrzybicze nie są standardowym postępowaniem w łupieżu różowym. Plan ustala dermatolog po ocenie skóry i nasilenia objawów. Samo przeczekanie wysypki bez konsultacji nie jest jednak dobrym rozwiązaniem, bo podobny obraz dają inne choroby.

Jeśli wysypka swędzi, lekarz może zalecić emolient, miejscowy glikokortykosteroid lub lek przeciwhistaminowy. To te same grupy preparatów, które stosuje się przy innych chorobach skóry przebiegających ze świądem. W bardziej nasilonym albo przedłużającym się przebiegu rozważa się leczenie przeciwwirusowe lub fototerapię. Fototerapia odbywa się według określonego schematu, pod nadzorem lekarza, i nie jest równoznaczna z opalaniem w solarium. O lekach zaleconych przez lekarza decyduje lekarz, nie odstawia się ich na własną rękę.

Jak myć i pielęgnować skórę podczas wysypki?

Najlepiej wybierać krótki prysznic w letniej wodzie i delikatny preparat myjący bez substancji zapachowych. Po umyciu skórę osusza się przez przykładanie ręcznika, a następnie nakłada bezzapachowy emolient. Krem lub balsam można aplikować ponownie w ciągu dnia, jeśli pojawia się suchość i uczucie ściągnięcia.

Na czas wysypki odstawia się peelingi, szczotkowanie ciała i mocno perfumowane kosmetyki. Luźne ubrania ograniczają ocieranie zmian. Przy świądzie pomocny bywa chłodny, wilgotny okład, bo przegrzewanie skóry i intensywne pocenie często nasilają dolegliwości. Przy aktywnych zmianach odkłada się też zabiegi medycyny estetycznej w tej okolicy, ponieważ podrażniona skóra reaguje inaczej niż zdrowa.

Kiedy zgłosić się do dermatologa?

Wtedy, gdy na skórze pojawiają się łuszczące plamy o niejasnym pochodzeniu, a zwłaszcza gdy poprzedziła je jedna większa zmiana. Taka plama bywa pierwszym objawem, który Pacjentka zauważa. Konsultacji wymaga też wysypka utrzymująca się dłużej niż kilka tygodni, zmieniająca wygląd albo z towarzyszącymi objawami ogólnymi.

Powodem do pilniejszej wizyty jest wysypka w ciąży oraz nasilony świąd, który utrudnia sen. Samo rozpoznanie ustala dermatolog podczas konsultacji, bo nie każda łuszcząca się plama na tułowiu ma tę samą przyczynę.

Słowniczek pojęć z tej strony

Zobacz wszystkie 200 pojęć w słowniku ↗