Swędzenie skóry głowy – dlaczego swędzi skóra głowy?

Swędzenie skóry głowy jest objawem, a nie osobną chorobą. Może za nim stać łupież związany z łojotokowym zapaleniem skóry, podrażnienie zbyt agresywną pielęgnacją, choroba zapalna skóry, taka jak łuszczyca, albo choroba zakaźna. Świąd bywa też pierwszym sygnałem rozpoczynającego się łysienia. Przyczynę ustala dermatolog po wywiadzie i trichoskopii.

Dlaczego swędzi skóra głowy?

Skóra głowy swędzi, ponieważ coś zaburza jej stan – może to być łupież, stan zapalny, podrażnienie kosmetykiem albo choroba skóry. Świąd jest objawem wspólnym dla wielu chorób skóry, a każda z nich wymaga innego postępowania. Dlatego samo swędzenie nie wystarcza do rozpoznania, a o przyczynie decydują objawy, które mu towarzyszą.

Znaczenie ma to, kiedy świąd się nasila, czy towarzyszą mu łuska, zaczerwienienie lub pieczenie, czy na skórze pojawiły się krosty i czy w tym samym czasie nasiliło się wypadanie włosów. Te informacje lekarz zbiera w wywiadzie, a potem ogląda skórę głowy w powiększeniu. Wśród możliwych przyczyn swędzenia skóry głowy są m.in.:

• łupież i łojotokowe zapalenie skóry głowy,
• niewłaściwie dobrana lub zbyt intensywna pielęgnacja oraz reakcja na składnik kosmetyku,
• choroby zapalne skóry, takie jak łuszczyca czy atopowe zapalenie skóry,
• choroby zakaźne, m.in. grzybica skóry głowy, a u dzieci także świerzb,
• rozpoczynające się łysienie.

Czy swędzenie skóry głowy to łupież?

Swędzenie skóry głowy może towarzyszyć łupieżowi, ale nie każdy świąd oznacza łupież. Sam łupież rzadko jest osobną chorobą – zwykle jest następstwem łojotokowego zapalenia skóry głowy. Na skórze głowy bytuje drożdżak z rodzaju Malassezia, który w sprzyjających warunkach znajduje dogodne środowisko, ale nie u każdego wywołuje objawy, ponieważ potrzebna jest jeszcze indywidualna skłonność.

Łupieżowi sprzyjają nasilony stres, niewłaściwa dieta i nawyki, takie jak chodzenie spać z niedosuszonymi włosami. Ponieważ skłonność zostaje, celem jest utrzymanie problemu pod kontrolą, a nie jednorazowe wyleczenie. Podstawą jest właściwa pielęgnacja: peeling raz w tygodniu i szampon działający na przyczynę, czyli na drożdżaka, a nie tylko zmywający widoczne złuszczenia. U Pacjentów, którzy zmagają się z problemem od lat, lekarz sięga po leczenie ograniczające namnażanie drożdżaka i zmniejszające wydzielanie łoju.

Na konsultację dermatologiczną należy się zgłosić, gdy łupież utrzymuje się mimo zmiany pielęgnacji, wraca po każdej przerwie albo towarzyszą mu świąd i zaczerwienienie. Więcej piszemy w artykułach łupież i łojotokowe zapalenie skóry głowy, a sposób kontrolowania problemu Pani Doktor omawia w rozmowie o łupieżu.

Jakie choroby skóry mogą powodować swędzenie skóry głowy?

Przy swędzącej skórze głowy dermatolog bierze pod uwagę m.in. łuszczycę, atopowe zapalenie skóry, wyprysk kontaktowy oraz infekcje, w tym grzybicę skóry głowy. Każda z tych chorób wymaga innego leczenia. Dlatego rozpoznanie poprzedza dobór preparatów, a leczenie na własną rękę bez właściwej diagnozy często okazuje się nieskuteczne.

Łuszczyca, jak podkreśla dr hab. n. o zdr., dr n. med. Katarzyna Osipowicz w rozmowie o wypadaniu włosów i chorobach skóry głowy, objawia się nie tylko na skórze, ale również na skórze głowy. Bywa tam trudna do leczenia preparatami stosowanymi wyłącznie miejscowo, a nasilone zmiany w obrębie skóry głowy pozwala ograniczyć dopiero włączenie leków, w tym terapii biologicznych. Wygląd tej postaci choroby opisujemy w artykule łuszczyca skóry głowy, a postępowanie w klinice na stronie leczenie łuszczycy.

Świąd i pieczenie towarzyszą też atopowemu zapaleniu skóry, czyli przewlekłemu stanowi zapalnemu z tendencją do nawrotów, w którym widać czerwone plamy, grudki i wyraźną suchość skóry. Wyprysk kontaktowy jest z kolei reakcją na alergen z zewnątrz, np. składnik kosmetyku, metal, lateks lub lek. Zmiany pojawiają się w miejscu kontaktu, a substancję odpowiedzialną za reakcję pomagają wskazać testy płatkowe.

Czy szampon albo pielęgnacja mogą powodować swędzenie skóry głowy?

Tak, niewłaściwie dobrana pielęgnacja może sama wywoływać swędzenie. Skóra głowy, podobnie jak skóra twarzy, wymaga odpowiednio dobranych kosmetyków – w przeciwnym razie może reagować łuszczeniem, świądem, zaczerwienieniem, pieczeniem lub łojotokiem. Winowajcą często są zbyt agresywne produkty do mycia i kosmetyki do skóry głowy, które nie zostały dobrane do jej potrzeb.

Specjalistka dermatologii i wenerologii dr hab. n. o zdr., dr n. med. Katarzyna Osipowicz zwraca uwagę na produkty polecane w mediach społecznościowych, które obiecują szybki efekt: mocne szampony oczyszczające i peelingi stosowane przed każdym myciem. Peeling skóry głowy ma sens, ale nie codziennie, nie przed każdym myciem i nie zbyt mocnym produktem. Zbyt agresywna pielęgnacja uszkadza barierę ochronną skóry i może pogłębić problem, który sam w sobie byłby odwracalny.

Dlatego przy pierwszym świądzie lepiej nie zaczynać od zakupów. Jak mówi dr hab. n. o zdr., dr n. med. Katarzyna Osipowicz, specjalistka dermatologii i wenerologii, w rozmowie o chorobach skóry głowy: „jeżeli Pacjent widzi jakiś problem, swędzi go skóra głowy, no to niech nie biegnie do tej drogerii, niech nie kupuje produktów na własną rękę, bo może sobie w konsekwencji zrobić więcej szkody niż pożytku”.

Czy swędząca skóra głowy może być zaraźliwa?

Może, choć wiele chorób, przy których skóra swędzi – np. atopowe zapalenie skóry, wyprysk kontaktowy czy pokrzywka – nie jest zakaźnych. Swędzenie może jednak wynikać także z choroby zakaźnej, takiej jak świerzb. Wywołuje go świerzbowiec ludzki, a do zakażenia dochodzi przez bezpośredni, dłuższy kontakt z osobą chorą. U dzieci zmiany mogą pojawić się również na owłosionej skórze głowy.

W świerzbie świąd nasila się w nocy i przy wzroście temperatury ciała, a na skórze widać nory świerzbowe, czyli kilkumilimetrowe korytarzyki, m.in. między palcami, na nadgarstkach i w pachwinach. Leczeniu poddają się jednocześnie wszyscy domownicy i partnerzy, a rozpoznanie stawia lekarz na podstawie wywiadu i obrazu klinicznego, w razie potrzeby uzupełnionych badaniem zeskrobin naskórka. Szczegóły opisujemy w artykule o świerzbie.

Pani Doktor apeluje też w rozmowie o łupieżu, by nie dzielić się szczotką do włosów, tak jak nie dzieli się szczoteczką do zębów – każdy ma własny mikrobiom skóry głowy, a takie rzeczy powinny być osobiste.

Czy swędzenie skóry głowy może zapowiadać wypadanie włosów?

Tak, świąd i pieczenie skóry głowy bywają pierwszym sygnałem rozpoczynającego się łysienia, jeszcze przed widocznym przerzedzeniem. Dermatolog dr hab. n. o zdr., dr n. med. Katarzyna Osipowicz traktuje je jako sygnały zapowiadające, że w organizmie coś może się niebawem zacząć dziać. Podobne znaczenie mają niewyjaśnione dolegliwości bólowe skóry głowy oraz nagłe nasilenie wypadania włosów, dlatego warto je skonsultować.

Za wartość orientacyjną przyjmuje się utratę od 50 do 100 włosów dziennie. Ważniejsza od liczenia jest jednak wyraźna zmiana: jeśli dotąd wypadało kilkanaście włosów, a nagle wypada dwa razy tyle, należy umówić konsultację. Do sygnałów, które wymagają szybkiej wizyty, należą też widoczne przerzedzenie, poszerzony przedziałek, ogniska bez włosów, nadmierne pieczenie, łuska albo krosty na skórze głowy. Więcej o tym mówi Pani Doktor w nagraniu Wypadanie włosów – jak rozpoznać łysienie.

Jak dermatolog sprawdza, dlaczego swędzi skóra głowy?

Dermatolog ustala przyczynę swędzenia na podstawie szczegółowego wywiadu i trichoskopii, czyli oglądania skóry głowy w powiększeniu 10- i 70-krotnym. Lekarz sprawdza, czy występują stany zapalne lub nadmierne złuszczanie, jak wygląda skóra i jej mikrobiom oraz czy bariera ochronna jest zaburzona. Na tej podstawie dobiera leczenie i pielęgnację skóry głowy.

To dermatolog stawia rozpoznanie i decyduje o leczeniu, a trycholog jest wsparciem – zajmuje się skórą głowy i pielęgnacją. W niektórych przypadkach lekarz pobiera wymaz lub zeskrobiny do badania, a przy niejasnym obrazie wycinek skóry głowy o wielkości około 4 mm do badania histopatologicznego. Badania dostępne w klinice opisujemy na stronie diagnostyka dermatologiczna. W OK CLINIC Klinika Osipowicz przy ul. Bartyckiej 24B/U1 w Warszawie obie role łączy dr hab. n. o zdr., dr n. med. Katarzyna Osipowicz, specjalistka dermatologii i wenerologii oraz trycholog.

Co robić, gdy swędzi skóra głowy?

Gdy swędzi skóra głowy, najlepiej nie zmieniać na własną rękę kolejnych kosmetyków, tylko ustalić przyczynę u dermatologa. Do czasu wizyty warto zrezygnować z mocnych szamponów oczyszczających i częstych peelingów, dosuszać włosy przed snem i nie drapać skóry, ponieważ drapanie narusza jej ciągłość i otwiera drogę wtórnym zakażeniom bakteryjnym.

Zabiegi na skórę głowy, takie jak mezoterapia skóry głowy, nie są sposobem na świąd o nieustalonej przyczynie. Stany zapalne i infekcje skóry głowy są przeciwwskazaniem do mezoterapii, a zabiegi wspomagające mają sens dopiero po rozpoznaniu i wdrożeniu leczenia, nie zamiast niego. Podczas konsultacji dermatologicznej lekarz oceni skórę głowy i ustali, czy wystarczy zmiana pielęgnacji, czy potrzebne jest leczenie.

Słowniczek pojęć z tej strony

Zobacz wszystkie 198 pojęć w słowniku ↗